fizik tedavi sağlık etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
fizik tedavi sağlık etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

Fizik Tedavide Lokal injeksiyon uygulamaları


İnjeksiyon
Doğru yere
Doğru zamanda
Doğru ilaç, yeterli doz
Doğru injeksiyon tekniği
İnjeksiyon sonrası rehabilitasyon
Kontrendikasyonlar
Kanama diatezi
Ciddi trombositopeni
Warfarin kullanan hastalarda INR bozuksa
Protezli eklemler infeksiyon için risk taşır
İmmun sistem hastalıkları
Lokal selülit
Septik artrit
Akut kırık
Aşil ve patella tendinopatileri
Allerji hikayesi
Akut psikoz
Kontrolsüz diabet
Önceki injeksiyonlara cevapsızlık
İnjeksiyon
Tanı
Septik artrit
Kristal artritler, hemartrosis
İnflamatuar, non inflamatuar artrit ayrımı
Artroskopi
Sinovyal piyopsi
Tedavi
Ciddi sinovyal efüzyonların (hemorajik, inflamatuar) boşaltılması kas atrofisini önler ve sinovyal sıvının sirkülasyonunu sağlar, ağrı hafifler,eklem fonksiyonları artar
Kortikosteroit, hyaluronik asit enj.
Eklem lavajı






Aspirasyondan sonra

Opaklığı, akıcılığı, kan içeriği
Total ve ayrı ayrı hücre sayıları
Gram boyama, kültür
Polarize ışık mikroskopunda ürat ve pirofosfat kristalleri
Sinovyal sıvı analizi
Uygulama alanları
Yumşak dokular
Bursit
Tendinit
Trigger point
Ganglion kisti
Neuroma
Fasiit
Tuzak nöropatiler


Genel kurallar
Hasta rahat bir pozisyonda olmalı
Yapılacak işlem anlatılmalı, Onam
Povidon iyot (betadin) veya alkol ile deri temizliği
Palpasyonla kemik yapılar ve diğer belirleyiciler ile iğnenin yapılacağı yer tespit edilmeli
Lokal anestezik
Lidokain, topikal etil klorid
İğnenin tipi verilecek ilaca ve yapılacak bölgeye göre ayarlanmalıdır
İğneden sıvı akışı kesilirse ; iğneyi çevir geri çek, tıkanabilir, eklem kapsülüne denk gelebilir
İğne hızlı çekilir ve hafif bası uygulanır
Hastaya göre 24 saat eklemin istirahati önerilebilir

Genel kurallar
Eklem boşluğuna girilecekse steril teknik uygulanmalıdır
Yumşak doku injeksiyonları steril olmayan eldivenle yapılabilir
Kortikosteroidi asla deri altına verme
Damarda olup olmadığını kontrol et
Gerekli ekipman
Alkol, betadin
Steril, non steril eldiven
Steril gazlı bez
Lokal anestezik ve aspirasyon için iğne ucu
Aspirasyon ve injeksiyon için enjektör
Lokal anestezik %1 lidokain
Kortikosteroit
Kültür için lab tübü
Bandaj



Kontrendikasyonlar
Kanama diatezi
Ciddi trombositopeni
Warfarin kullanan hastalarda INR bozuksa
Protezli eklemler infeksiyon için risk taşır
İmmun sistem hastalıkları
Lokal selülit
Septik artrit
Akut kırık
Aşil ve patella tendinopatileri
Allerji hikayesi
Akut psikoz
Kontrolsüz diabet
Önceki injeksiyonlara cevapsızlık

Komplikasyonlar
Çoğu yan etki
Yüksek doz ve yüksek volüm
Sık enjeksiyon
Subkutan, damar ve tendon içine steroid enjeksiyonu yapıldığı zaman
Komplikasyonlar
Bir alana veya ekleme yılda üçten fazla enjeksiyon yapılmamalıdır
İzlenmeyecek veya enjeksiyondan sonra istirahat etmeyecek hastalara yapılmamalıdır
Cilt atrofisi ve depigmentasyon iğne 5 mm daha derine yapılarak önlenir
Aseptik teknikte enjeksiyon alanı iki kez temizlenmelidir


Kortikosteroit Komplikasyonlar
İnfeksiyon 1/15000
İmplant , immun yetmezlik
Tendon rüptürü, (tendon içine steroit) beklenmedik bir dirençle karşılaşıldığında enjeksiyon yapılmamalıdır

Spontan tendon rüptürü
RA daki Dorsal el bileği tenosinovitleri, posterior tibial tenosinovitler
Kronik impingement hasarı, bisepsin uzun başı ve supraspinatus tendonu, kronik kortikosteroit kullanımı, yaş, üremi, SLE, Hiperparatiroidizm
Kortikosteroit komplikasyonları
Sinir hasarı, karpal tünelde
Yanlış yere injeksiyon
Ağrının alevlenmesi, %2-10’dur, Metilprednozolon
Fasial flushing
%5 hastada kortikosteroit kristallerinin neden olduğu bir sinovit gelişebilir: ilk 24-36 saatte şikayetler artarsa,buz koy
Sık tenisçi dirseği injeksiyonları ağrının kronikleşmesine katkıda bulunur
Kortikosteroit komplikasyonları
Deri atrofisi: yüzeyel injeksiyonlarda, ileri yaşta
Hipopigmentasyon: süperfisial injeksiyonlarda
Yumşak doku kalsifikasyonu
Steroit artropatisi: Charcot eklemi veya kalsiyum pirofosfat hastalığına benzer bir artropati gelişebilir




Kortikosteroit komplikasyonları
Diabet regülasyonunda bozulma
Mens düzensizliği
Osteonekroz
Sık uygulamalarda Hipofiz inhibisyonu, adrenal süpresion, Osteoporoz
Çok nadiren Anaflaktik şok





Diğer kullanım alanları
Görüntüleme amaçlı
Eklem lavajı
Radyoaktif maddelerle kimyasal sinevektomi
Sinovyal biyopsi: Tb, PVS, yabancı cisim, neoplastik lezyon
Artroskopi
Steroitler
Anestezikle beraber uygulama
Daha iyi ağrı kontrolü
Eklem içerisinde dağılımı ve daha iyi difüze olmasını artırır
Böylece steroit kristallerinini kümeleşmesi önlenir
Anestezik toksisite
Kortikosteroit preparatları
Hidrokortizon
Prednisolon asetat- Depo medrol
Triamsinolon- Kenalog A
Betametazon-Diprospan
Triamsinolon heksasetonid :ester yan zincir sayesinde etkisi uzar
Doğru yere enjeksiyon yapılmazsa doku nekrozu deri atrofisi riski
Yeni başlayanlar hidrokortizonla başlamalı
İnflamatuar romatizmal hastalıklarda Triamsinolon heksasetonid tercih
Kortikosteroit ajanlarda güç süre doz

Bölge Doz Hacim
Omuz 30 mg 10 ml
Dirsek 20 mg 5 ml
El bileği 10 mg 2 ml
Parmaklar 5 mg 1 ml
Kalça 40 mg 5 ml
Diz 40 mg 10 ml
Ayak bileği 20 mg 5 ml
Ayak parm 10 mg 1ml


İntraartiküler seroitlerin farmakokinetiği
İntraartiküler seroitlerin farmakokinetiği
İnflamatuar eklemde küçük moleküllü ilaçlar çok çabuk eklemi terkeder
Diz eklemi içine yapılan metotreksatın 10 dk sonra karşı dizde gösterilmiş
Kortikosteroitler daha büyük hacimli ve daha az çözünür
Sistemik geçişte ilacın dozundan ziyade total sinovyal alan önemlidir- birkaç ekleme injeksiyon

Lokal anestezikler
Lokal anestezikler
Epinefrin ve steroitle kullanım
Epinefrin lokal vazokonstriksiyona neden olarak enjeksiyon yerinden ilacın absorbsiyonunu geciktirir ve pik kan seviyesini azaltır
Böylece lokal anestetiğin etkisi uzar ve sistemik toksisite riski düşer
Kortikosteroidler ve lokal anestetikler sinir uçlarında membran stabilize edici etkileri olduğu için birlikte kullanıldıklarında analjezik etkileri artar ve uzar

Sistemik Toksik Reaksiyonlar
Aşırı dozda enjeksiyon
İntravenöz enjeksiyonu sonucu gelişir
Sistemik Toksik Reaksiyonlar
Hafif Reaksiyonlar Dizartri, vertigo, baş ağrısı, korku, taşikardi, hafif hipertansiyon, taşipne, metabolik tat ve ağız kuruluğu, bazen bulantı ve hafif kas seğirmesi
Orta Derecede Reaksiyonlar konfüzyon uyku hali. Bazen bilinç kaybolur, genellikle konvülziyona giden kas seğirmeleri başlar ve kan basıncı ve nabız hızla yükselir
Ciddi Reaksiyonlar. Bilinç kaybı, ağır hipotansiyon ve bradikardi, solunum depresyonu görülür. Ölümle sonuçlanabilir
Epinefrin reaksiyonları
Alerjik reaksiyonlar
Psikojenik senkop




Reaksiyonun Belirtileri
Reaksiyonlar Tedavisi
Alerjik Reaksiyonlar
Lidokain ile alerjik reaksiyon nadir
Jeneralize ürtiker, eklem ağrısı ve özellikle göz kapakları, eller, eklemler ve larinkste ödem olabilir
Tedavi antihistaminik veya epinefrin
Önlemler
İlaç alerjisi yönünden sorgulayın
Kan damarına girmeyin
Lokal anestetik miktarını kontrol edin
Enjeksiyondan sonra 30 dakika hastayı bekletin. Anaflaktik reaksiyonlar ilk 5-10 dakikada, tüm reaksiyonlar ilk 30 dakikada ortaya çıkar

Kondroprotektif ajanlar
Eklem hasarını önler
Eklemin yeniden yapılanmasını sağlar
İntraartiküler büyüme faktörlerini uyararak matriks yapımını artırır
Molekül ağırlıkları: 700x10, 50x10
Haftada bir, 2-5 hafta olarak uygulanır, tekrar eden uygulamalar 6 ayda, yılda bir


Kondroprotektif ajanlar-yan etkileri
Sinovititn alevlenmesi
Kristalin indüklediği sinovit
Allerjik reaksiyonlar
İnjeksiyondan sonra
Buz
İstirahat
NSAİD
Takip

İlk yardım
Havayolu
Oksijen maskesi
1/1000 Adrenalin
Kardiopulmoner resüsitasyon

Ventilasyon maskesi-pompası
IV kateter
Oksijen tübü
İzotonik
Hidrokortizon


Kendini koru
Hepatit B aşısı,5 yılda tekrar
Eldiven
HIV
İğne ucu yaralanmaları
Parmak ve metakarpofalangeal eklem
Endikasyon: RA, Psöriatik artrit, aktif Bouchard nodülü
Steroit dozu: 10-15 mg metilprednizon asetat
Yaklaşım: parmak semifleksiyonda dorsolateral
Komplikasyon: hiperlaksite, capsul kalsifikasyonu

Fleksör tendon kılıfı
Endikasyon: tetik parmak, RA’da tenosinovit
Steroit dozu: 15-20 mg metilprednizon asetat+2 ml lidokain
Yaklaşım: palmar yüzden 45º açı ile
Komplikasyon: palmar atrofi, tendon rüptürü


De Quervain’s tenosinoviti
Endikasyon:APL- EPB ortak kılıfının inflmasyonu
Steroit dozu: 20-30 mg metilprednizon asetat
Yaklaşım: radial stiloid çıkıntı hedef alınarak, en hassas noktaya, tendon kılıfı içine
Komplikasyon: deri hipopigmentasyonu, subkutan atrofi

Karpal tünel sendromu
Endikasyon: Fraktür hariç KTS
Steroit dozu: 30-40 mg Metilprednizon asetat+2 ml Lidokain
Uygulama: palmaris longus tendonunun medialinden, distal el bileği kıvrımı hizasından 45 açı ile
Komlikasyon: parestezi olursa iğnenin konumunu değiştir,kalıcı median sinir hasarı

El bileği
Endikasyon: Gut, Psödogut, septik artrit tanısında, RA’de tedavi amaçlı
Steroit dozu:30-40 mg Metilprednizon asetat
Uygulama: el bileği hafif plantar fleksiyonda, ekstensör pollisis longus tendonunun ululnar tarafından,90º açı ile
Komplikasyon: yok

Ganglion kisti
Steroit dozu: 15-20 mg Metilprednizon asetat
Uygulama: dik olarak en şiş yerinden girilir,saydam ve viskoz bir sıvı değilse kültür ve kristal araştır
Komplikasyon: nadiren radial arter anevrizması ile karışabilir


Dirsek eklemi
Endikasyon: akut artritlerde aspirasyon amaçlı, RA ve Psöriatik artrit
Steroit dozu: 30-40 mg Metilprednizon asetat
Uygulama:Posterior yaklaşım,dirsek 90º fleksiyonda iğne olekron boşluğa 90º açıyla girilir

Olekranon bursiti
Endikasyon: travmatik, idiopatik bursit
Steroit dozu: 20 mg Metilprednizon asetat
Uygulama: dirsek 90º burasanın orta noktasından girilir
Komplikasyon:deri atrofisi, medialden girişlerde ulnar sinir zedelenebilir

Lateral epikondilit
Endikasyon: konservatif tedaviye cevapsızlık
Steroit dozu:10-20 mg Metilprednizon asetat
Uygulama: iğne dik olarak girilir kemiğe değince 1-2 mm geri çekilerek injeksiyon yapılır, derin
Komplikasyon:% 20-40 hastada ağrı daha da artar
Medial epikondil enjeksiyonunda ulnar sinire dikkat

Omuz eklemi
Endikasyon:akut artritlerde aspirasyon, RA,SpA,OA, donuk omuzun başlangıç dönemleri
Steroit dozu:40-60 mg Metilprednizon asetat
Uygulama:Posterior yaklaşım;oturur, elini karşı omuzuna koyar,akromionun posterior ucundan 90ºaçı ile
Komplikasyon: Vasovagal sendrom,daha önceki injeksiyonlar sorgulanmalı
Omuz eklemi
Subakromial boşluk-impingement
Subakromial bursa
Endikasyon: kronik bursit
Steroit dozu:30-40 mg Metilprednizon asetat
Uygulama: kol yana sarkıtılır, akromionun lateral ucu belirlenir, hafif yukarı açı ile uygulanır

Akromioklavikular eklem
Endikasyon: OA, RA, SpA
Steroit dozu:10-20 mg Metilprednizon asetat
Uygulama: kol hafif laterale açılır, eklem kapsülüne dik girilir
Komplikasyon: küçük bir eklemdir , uygulama zordur,fazla miktarda ilaç verilmemelidir


Bisipital tendinit
Travma veya aşırı kullanmaya bağlı tendinit,nadir uygulanır
Steroit dozu:15-20 mg Metilprednizon asetat
Uygulama: elini kucağına alır, kol 45º eksternal rotasyonda durur,hassas tendon bisipital oluk içinde palpe edilir,bu noktadan girilir
Komplikasoyn: tendon rüptürü
Diz eklemi
Endikasyon: tanı,RA,SpA, OA
Steroit dozu:40-60 mg Metilprednizon asetat
Uygulama: Lateral yaklaşım; hasta supin pozisyonda yatar,patella laterale yönlendirilir ve patellanın altından girilir
Steroit yapılmadan analiz için sıvı alımalıdır,steroit kristalleri eklemde birkaç ay kalıp kristal artropatisi gibi yanlış tanıya yol açabilir



Baker kisti
Popliteal arter Ven, Peroneal ve tibial sinir
Enjeksiyon sonrası sıkı bandaj
Anserin bursit
Aşırı kullanıma bağlı,dansçı
Sartorius. Grasilis,Semitendinosus kaslarının ortak insersiyosunun hemen altında
Steroit dozu:20 mg Metilprednizon asetat
Uygulama:tendonun insersiyosu, dirence karşı fleksiyon ile saptanır, proksimali işaretlenir, iğne kemiğe değene kadar ilerletilir, injeksiyon yapılır
Bir hafta aktivite engellenmelidir
Prepatellar bursit
Aşırı kulanım
Hasta sırtüstü yatar, 45º açı ile girilir
Sıkı bandaj
Kalça eklemi
Septik artritte tanı, OA
Lateral girişim:Trokanter Major bulunur,Apeksin 2 cm proksimalinden girilir
Osteonekroz riski
Trokanterik bursit
Travma, aşırı kullanım Trokanter major üzerinde ağrı, hassasiyet
Hassas noktanın merkezinden Trokanter majore kadar iğne ilerletilir, yavaşça geri çekilir, aspire edilir,injeksiyon yapılır
Adduktor tendinit
Supin bacak abduksiyonda ve lateral rotasyonda yatar.İğne pubik kemiğe ilerletilir, kemiğe dokununca hafif geri çekilir.
Steroit dozu:10-15 mg Metilprednizon asetat

Ayak bileği eklemi
Steroit dozu:40-60 mg Metilprednizon asetat
Ayak hafif plantar fleksiyonda,Ekstansor Hallusis longus ile Tibialis anterior tendonun arasından enj yapılır

Subtalar eklem
Medial malleolün 2 cm altında Sustentakulum Talinin altı ve posterirundan injeksiyon yapılır
Steroit dozu:20-30 mg Metilprednizon asetat

Plantar fasiit- topuk dikeni
AS, Reiter, RA, aşırı kullanma
Hasta prone pozisyonunda yatar, ayak dorsifleksiyona getirilir, hassas noktaya ilaç enjekte edilir
Steroit dozu:15-20 mg Metilprednizon asetat
Morton nöroması
Hasta supin yatar, dizler altına yastık ile hafif fleksiyon sağlanır, metatars başının proksimalinden girilir
Lomber faset eklemi
Endikasyon:OA,Spondilolistezis,AS
Hasta prone pozisyonda spinöz proçesleri iyi seçebilmek için karnının altına yastık koyarak yatar, faset eklemler L3 de bir cm, L4 te 1.5 cm L5 te iki cm lateraldedir, iğne eklem kapsülüne kadar dik ilerletilir, kapsül bulunamazsa ligamentöz nokta buluncaya kadar ilerletilir, kapsüle ve çevresine enjekte edilir
Steroit dozu:40 mg Metilprednizon asetat


Koksidini
Hasta prone bacaklar abduksiyonda yatar, koksiksteki hassas nokta bulunur, 45º açıyla, iğne kemiğe kadar ilerletilir
Steroit dozu:10-15 mg Metilprednizon asetat

Lomber sinir kökü blokları
Endikasyon:spinal stenoz,sinir kökü sıkışması
Hasta faset enj yapar gibi yatar, spinöz çıkıntıların iki parmak lateralinden dik girilir, aspirasyon ile intratekal aralıkta olup olmadığı kontrol edilir, berrak sıvı gelirse injeksiyondan vazgeçilmelidir, iğne 6-7 cm girmelidir
Deneyim gerektirir, İğne çok derine ilerletilirse solda aorta sağda vena cava vardır
Steroit dozu:40 mg Metilprednizon asetat



Kaudal epidural blok
Endikasyon:disk lezyonlarına bağlı sinir sıkışmaları
Steroit dozu:40 mg Metilprednizon asetat
Hasta prone yatar,hiatus sakralis tespit edilir,kanalın girişinde kalın bir ligaman vardır, iğne horizontal olarak sakrum kavsi açısına kanala doğru ilerletilir,ligaman geçilir,ekstradural alana injeksiyon yapılır
Temporomandibuler eklem
Steroit dozu:10-15 mg Metilprednizon asetat
Hasta yan yatar, ağzını açınca tragusun hemen önünde mandibuler kondilin hareketiyle bir boşluk meydana gelir, injeksiyon bu noktadan 1 cm derine yapılır


Sakroilyak eklem
Hasta prone yatar,SİPS bulunur, 1cm medialden 45º açı ile laterale ve oblik olarak girilir
Steroit dozu:20 mg Metilprednizon asetat


Pyne D ve ark Diz OA de
20 mg triamsinolon ile 40 mg metilprednisolonu karşılaştırmış, çift kör RKÇ,57 hasta 0-3-8 haftalarda değerlendirilmiş (VAS yürüme mesafesi ve lequesne index),iki grupta da benzer iyileşmeler saptanmış

Bülent B ve arkadaşları
Çift kör randomize çalışma 28 hasta 56 dize (evre 2-3),hastaların bir dizine serum fizyolojik diğer dizine hyaluronik asit enjekte edilmiş, iki grupta da bulgular benzer.(İstirahat ağrısı, yürüme ağrısı, VAS)

Aşkın A ve ark
21 hasta 35 diz,5-21 hafta takip edilmiş, ağrı ve sertlik skorlarında anlamlı iyileşme saptanmış

Caborn D ve ark: Synvisc ile triamsinolonu karşılaştırmış, randomize kör çalışmada
113 hastaya S,012 hastaya T, VOMAC va VAS skorları değerlendirilmiş,iki grupta da anlamlı düzelme saptanmış S nin etki süresi daha uzun bulunmuş

Keser S ve arkadaşları
40 kadın hasta evre 1-2 dize hyaluronik asit, hastaların %72 sinede anlamlı iyileşme olmuş


Ilımlı karpal tünel sendromu tanısı konan 48 hasta 40 mg metil prednisolone injeksiyonu öncesi, 3. ay ve 12. ayda VAS fonksiyonel skor ve elektrofizyolojik olarak değerlendirilmiş
3. ve 12. ayda %93.7 hastada tüm parametrelerde anlamlı düzelme kaydedilmiş
16. ayda 8 hastada relaps görülmüş, %79 hastada düzelme devam etmiş
Lokal steroit enjeksiyonu ile NSAİD ve splintlemenin karşılaştırılmış
8 haftalık takip, benzer sonuç

RA lı 300 diz’e 40 hastaya hydrocortisone succinate (HC), 150 triamcinolone acetonide (TA), and 120 triamcinolone hexacetonide (TH) uygulanmış
En uzun etkili sonuçlar TH ile alınmış
Emkey RD ve ark: RA lı hastalarda intraartiküler steroitlerin kemik formasyon ve resorpsiyonuna etkisini incelemişler
Kemik resorbsiyonuna etkisi olmadığı fakat kemik formasyonunu geçici bir süre etkilediği gösterilmiş, sistemik kullanımdan daha az etkilediği bildirilmiş

Devamını Oku......

2 yorum

Etiketler: , ,

Fizik Tedavi Kaynakları


Devamını Oku......

3 yorum

Etiketler: , ,

Fizik Tedavide Faset Sendromu

Faset Sendromu


Faset eklem
Her bir hareket segmenti 3 eklem kompleksinden oluşmaktadır;
Önde iki adet vertebr korpusu arasında yer alan bir intervertebral disk

Arkada iki komşu vertebranı n üst ve alt prosesus artikülaris superiyor ve inferiyorundan oluşan 2 faset eklemi

Faset eklem anatomisi
Facet joints
Faset eklemi tipik bir sinoviyal (diartrodiyal) eklemdir.
Gerçek bir sinoviyal eklem gibi, 1-1.5ml sıvı içerebilen bir eklem aralığı, sinoviyal membran, hiyalen kıkırdak ve fibröz bir kapsülden oluşmaktadır.
Fibröz kapsül, 1mm kalınlığında kollajen dokudan oluşmaktadır.
Eklem kapsülü posteriyorda, multifidus kas liflerinin desteğiyle daha da kalındır.
T*-
Eklemin superiyor ve inferiyor bölümünde subkapsüler resesler yer alıyor. Resesler, normal bir eklemde fibroadipoz menisküslerden oluşmaktadır
Bu resesler ayrıca geniş sinoviyal hücreler, vasküler doku, fibröz doku ve yağ dokusu içermektedir.
Fibröz kapsül anteriyorda yerini ligamentum flavumla değiştiril
Daha geniş olan alt vertebranı n, konkav yarım silindirik superiyor artiküler faseti, bir üst vertebranı n
küçük konveks ve vertikal inferiyor artiküler fasetini sarmaktadır.
İOI15
"BvTJP**
\ Cross-scction of fâcel
Vertebral kolonun hareketleri ile birlikte prosesus artikülarisler ve destekleyici ligamanlar da harekete iştirak ederek kolonun aşırı hareketini kısıtlarlar.
Fleksiyon hareketinde üst lomber vertebranı n artiküler prosesleri öne doğru hareket eder. Bu olay ligamanları gerer ve fleksiyon sınırlanır.
Ekstansiyonda ise alt ve üst
birbiri
artiküler
temas ederek ekstansiyonu kısıtlarlar.
Lomber faset eklemin oryantasyonu, bu eklemlerin major fonksiyonunun torsiyonel kuvvetlerinin kontrolü ve stabilizasyon olduğunu göstermektedir.

Faset eklemlerinin yarım silindirik yapısı rotasyon sırasında bu iki yüzeyin hafif hareketinin intervertebral diskin gerilmesiyle kombine olduğunu düşündürmektedir.
Bazı kompresif ve makaslama kuvvetlerinin kombine olarak faset eklemin sagital komponentine yüklenmesine neden olur. Faset eklemi burada bir kaldıraç gibi görev aldığı düşünülmektedir.
Tüm kolonda 10-15 derecelik bir rotasyon hareketi gerçekleşebilir A
Lateral fleksiyonlarda
artiküler yüzeyler birbiri
üzerine kayarak, kontrlateral ligamentum flavum ve kapsüler
T»' ^
ligamanlar gerilir.
Faset Eklem Oryantasyo
Faset eklemlerin oryantasyonu omurgayı aşırı hareketlerden korumak için farklıdır.
Sagital plana paralel olan faset eklemlerin oryantasyonu aksiyal rotasyona karşı kuvvetli bir direnç sağlarken, makaslama kuvvetlerine karşı koruyuculuğu minimaldır (arkaya ve öne hareketleri).
Koronal plana yakın bir faset oryantasyonu, fleksiyon ve makaslama kuvvetlerine karşı kuvvetli, ancak aksiyal yüklere karşı zayıf koruyuculuğa sahiptir.
Vorlebre ccrvicalc
Vcrtöbrctombairc
L4-L5 faset eklemi en koronal eklem (70°), L2-L3 ve L3-L4 fasetleri ise sagital plana daha paralel rami (PPR) veya dorsal kök, mediyal, lateral ve intermediate dallara ayrılır.
Superior
articutar Dural faceı sac
Dorsal Venîral Medial Laleral root rooî branch bfanch
" ^?
Vertebrsl Spinal anery nenre
Venifal Dorsal Dorsal root rarnus ramus ganghor.
Lateral ve intermediate dal paravertebral kasları ve üzerindeki deriyi innerve eder.
L1-L4 Dorsal ramus’un L5’den farklı olduğunu göstermişler.
Bogduk and Long
kadavralar üzerinde
yaptıkları çalışmr
sonucunda;
L1-L4 seviyesinde her bir dorsal ramus, disk seviyesinden spinal
Transvers ligamanı n içinden
Başlaığı yerden yaklaşık 5mm sonra dorsal ramus’un mediyal ve lateral dallar diye iki dala ayrıldığını

l longissimus ve iliocostalis kaslarına uzandığını
Mediyal dalı n, transvers prosesun kökü ve superiyor artiküler fasetin kökü arasından kaudal ve dorsal olarak yol aldığını,
Burada mediyal dalı n fibro-oseöz (superior articular process, transverse process, accessory process ve mammillo-accessory ligament) bir kanaldan geçtiğini göstermiştir.
Bu ligamanı n distalinde mediyal dal yine ikiye ayrıldığını;
1 - proksimal artiküler dallar, faset eklemin inferiyorundan ekleme girdiğini ve kendi seviyesindeki faseti innerve ettiğini, laminanı n etrafından multifidus kası na girdiğini ve terminal dallar ile posteriyor vertebral arkı da innerve ettiğini
2- Distal dallar ise ligamanı n lateral kenarına kadar aşağı inerek müsküler dallar ve ayrıca bir desendan dal ile bir alt seviyenin faset ekleminin eklem kapsülüne girdiğini göstermişlerdir.
Hatırlatma
Mediyal dalı n esas lifleri, faset eklemin alt yüzüne ulaşmak için transvers prosesusu geçerek faset eklemin alt vfiziirm
fır IİDTirrmnırı filtırırkırı c/ener I er
mamilloaksesuar ligaman, transvers prosesus ve superiyor artiküler çıkıntının birleşme yerinde yr-alır
Bazı vakalarda mamilloaksesuar ligaman kalsifiyedir ve sinirinsıkışmasına neden olur.---------------------------------------------
Bu olay %20 kadar L5’de, %10 L4’te ve % 4 olarak L3’te görülür.
LUNİ&AR VERTEBRAL PLEXUSES
Böylece, her bir faset eklemi, aynı seviye ve bir üst seviyenin posteriyor primer ramusun mediyal dalından kaynaklanan dual innervasyona sahiptir.
Pari’ye göre sinuvertebral sinirde] ayrılan sinir lifleri de eklemin ön, üst ve alt yüzünden faset eklem kapsülüne girerle"
Görüldüğü gibi bu kompleks multiseviyeli faset eklem innervasyonu, bu eklemin bütünüyle denervasyonunu imkansızlaştırır.
Her bir faset eklemi, dual innervasyona sahiptir.
Örneğin L4-L5 faset ekleminin inferiyor bölümü L4 mediyal dalından ve superiyor bölümü ise L3 mediyal dalından innervasyon alır.
L1-L4 dorsal ramusun mediyal dalları ilgili vertebranı n bir alt vertebranı n trasnsvers prosesusun üstünden geçer (örneğin; L4 siniri L5'in transvers prosesusun üzerinden geçer) ■■■■■■’■■■■■■■■■■■■■■■■^
Histolojik çalışmalar, lomber faset eklemlerinin kapsül içi
ışı ve serbest sinir uçlar ı ol
term
innervasyona sahip olduklarını gös
Düşük eşiğin varlığı,mekanosensitif nöronların hızlı adaptasyonu, genel nosiseptif bilgilerin ulaşılmasına ek olarak
mm re nron
düşünülmektedir.
Substance P ve calcitonin gene-related peptide dışında faset kapsülünde başka maddeler de gösterilmiştir.
Nöropeptid Y bunlardan biridir ve sempatik efferentlerin varlığını göstermektedir.
Ayrıca sinir lifleri subkondral kemikte ve intraartiküler bileşkelerde de gösterilmiştir. Bu da faset kaynaklı ağrıların eklemden ziyade kapsüle komşu dokulardan kaynaklandığını göstermektedir.
Dejeneratif bel hastalıklarında prostaglandinler ve interleukin 1β, interleukin 6 ve TNF-α gibi enflamatuar mediyatörler de faset eklem kıkırdağında ve sinoviyal dokuda gösterilmiştir.

endromun bu
Lomber faset sendromu, ekemlerin aralarında bulunan yumuşak dokulara baskı yaptıkları veya irrite ettikleri zaman gelişir.
Bu olay belden çıkan sinirleri etkileyerek, tıpkı sinir sıkışması gibi semntomlar oluşturur.
Sinir trasesi boyunca ağrı, uyuşma, elektriklenme ve yanma
Lomber ekstansiyon hareketi iki eklemi birbirine yakınlaştıkları için bu semptomları daha da belirginleşiyor.
\
ndrome a Myth
Lomber faset sendromu mekanik bel ağrıları içi çok uygun bir teşhistir.
sik faset se
bulguları
; özellikle ekstansiyon ve rotasyon olmak üzere belin tümyönlerdeki hareketlerinin kısıtlılığı ---------------------------------
3) bölgesel faset hassasiyeti
A) nörolojik defisitin yokluğu
>) düz bacak kaldırma testinin negatif veya pozitif olması
6) belde derin bir ağrı ve ağrının gluteal bölgeye, kalçaya
atta dizin alt ı na kadar
Ancak bu bulguların çoğu diskojenik ağrıda da görülebilecek bulgulardır.
Lomber omurgada innervasyonu olan yapılar;
Faset
amanJ
ertebral kaslar Dura mater
Anteriyor ve posteriyor longitudinal ligamanlar întervertebral disklerdir
Hastanın bel ağrısını hafifletmek için, kalçasını sabitleyerek fleksiyon yaptırmak veya lomber ekstansiyon yaptırarak ağrı oluşturmak sadece fasetleri değil yukarıda sayılan tüm dokuları gerer.
Dolayısıyla fonksiyonel testlerin spesifik olarak sadece fasetleri geremediği açıkça bellidir.
Faset Sendromun Te
Fig-3
atuar enjeksiyonla
Esas olarak teşhis, eklem içineveya primer dorsal ramus’unmediyal dalı na (MBB)uygulanan anestezik veyaantienflam;A 1
Enjeksiyon sonrasında ağrıda gelişen hızlı bir azalma faset sendromuna hastır.
Genelde 1-2 ml’lik lokal anestezik madde kullanılır.
Facet Injeclions
.atiyi c bulguların bulunması üzere birçok çalışma: "°pılmıştır.
Jackson ve ark. Kronik bel ağrısı olan 390 hast'
erıiekcıivrynnrıpı
:«sw;
fizik muayene parametresi belirleyememişlerdir
Schwarzer ve ark. ise yaptıkları prospektif bir çalışmada kronik bel ağrısı olan 176 hastaya ikili blo
uygulayarak klinik bulguları belirlemeye çalışmışlar.
■ lidocaine ve bupivacaine ile rahatlayan hastaların %15’inde bu yanıta eşlik eden hiçbir klinik bulguya
rastlamamışlar.
Revel ve ark. kronik bel ağrısı olan 80 hasta üzerinde yaptıkları randomize, plasebo-kontrollü bir çalışmada, fase eklem enjeksiyonuna pozitif yanıtın eşlik ettiği 7 değişken bulmuşlar;
n a ğ r ı

4-fleksiyonı
>-hipere
>nla artı
^n ağrı
asyonlarla artmayan ağrı
•kla azalan ağrı
Sonradan yapılan birçok çalışma, Revel’in bulduklarını bile bulamamışlardır.
özet olarak hiçbir hasta hikayesi ve fizik muayene bulgusu güvenilir bir şekilde diyagnostik faset eklem enjeksiyonununa yanıt vereceklerini önceden belirleyemez.
Bir çok yazar, faset eklem kapsülünün zengin serbest sinir uçlarına sahip olduğunu ve bu nedenle ağrının muhtemel kaynağı olabileceğini düşünmektedir
Ancak Jackson ve bazı diğer yazarların yaptıkları araştırma sonucuna göre faset sendromunun varlığını belirten diyagnostik testler geçersizdir.
Jackson, yoğun literatür araştırması ve kendi yaptığı faset eklem enjeksiyonuyla ilgili 3 ayrı çalışmadan sonra, ‘fasetler ağrının genel kaynağı değildir ve faset sendromu teşhisi geçerli bir klinik teşhis değildir’ diye vurgulamıştır.
Jackson, faset sendromu ile ilgili çok az sayıda randomize kontrollü ve prospektif çalışmaların var olduğunu belirtmiştir
Jackson, her faset eklem kapasitesinin sadece 1-2 ml olduğunu vurgulayarak, yapılan enjeksiyonların, bu kapasiteyi aştığını ve kapsülü delerek anestezik maddenin çevre dokulara yayıldığını belirtmiştir.
Ayrıca, yaptığı bir çalışmada faset eklem enjeksiyonu uygulanmış 390 hastayı değerlendirmiş ve özellikle lomber ekstansiyon ve rotasyonda daha çok ağrısı olan hastaların enjeksiyondan sonra daha fazla yarar görmediklerini bulmuş.
Faset sendromun belirtilerini taşıyan bu hastaların %90’ı ndan fazlası faset enjeksiyonuna daha iyi bir yanıt vermediğini belirtmiştir.
Jackson, Lorenz ve ark. yaptığı çalışmaya değinerek, nötral fleksiyon ve ekstansiyon pozisiyonunda, en çok kompresif yüklere maruz kalan eklemlerin L4-L5’den ziyade, L2-L3 gibi üst lomber faset eklemleri olduğunu belirtmiştir.
Jackson ayrıca bel ağrılarının en çok L4-L5’den kaynaklandığını belirterek faset eklemlerinin primer ağrı kaynağı olamayacağını da bildirmiştir.
Ayrıca disk dejenerasyonuyla birlikte L4-L5’ e binen yüklerin daha da fazla olabileceği gerçeği de unutmamak gerekir.
Yapılan bir çok radyolojik araştırmada (MRI, radyografi) , üç eklem kompleksinin her bir komponentinde oluşan
ğer komponentleri de etkiledi ğ i gösterilmiştir
•
İntervertebral diskin dejenerasyonu, faset eklem dejenerasyonuna ve faset eklemin dejenerasyonu da intervertebral diskin dejenerasyonuna neden olduğu gösterilmiştir.
Yazar ayrıca yaşlanmayla beraber faset ekleminden ziyade diskin hasara uğradığını ve daha sonra fasette hasar geliştiğini de bildirmiştir.
Osteoartrit dışında başka hastalıklar da faset eklemini
Romatoid artrit, ankilozan spondilit ve reaktif artrit gibi enflamatuar artritler de faset eklemlerini etkiler.
sinoviyal impingement, meniskoid tuzaklanmlar, chondromalacia facetae, psödogut, sinovyial enflamasiyon, villonodular sinovitis, akut ve kronik enfeksiyonlar da görülen faset eklem hastalıklarıdır.
Trauma da lomber faset ekleminden kaynaklanan ağrı oluşturabilir. Özellikle trafik kazalarından sonra en çok etkilenen L5-S1 faset eklemi olduğu ve hasarın mekanizmasında, hiperfleksiyon, distraksiyon ve rotasyon
Faset eklem ağrılarını daha i; kavramak amacıyla bir çok araştırmalar yapılmıştır
Asemptomatik hastalarda, Faset eklem kapsülü ve mediyal dal’ı n stimülasyonu yapılarak ağrı provokasyonu yapılmış ve ağrı paterninin haritası çizilmeye çalışılmıştı!
Semptomatik hastalara yapılansteroidli ve steroidsiz anesteziklerinağrının azalmasında ve haritaya uyupuymadığı araştırıldığında hiçbirhastada güvenilir bir ağrı paternihiçbir faset eklemi içinsaptanmamıştır. /

ı^n»
olup
eklemleri için değil aynı sonuçlar, sakroiliak eklem ve selektif sinir kökü blokları için de geçerli olduğu gösterilmiştir.
Revel kronik bel ağrısı olan 80 hasta üzerinde yaptığı randomize kontrollü bir çalışmada, faset eklem enjeksiyonuna pozitif yanıtı sağlayan 7 parametre bulmuştur.
65 yaş ve üzeri hastalar Öksürmekle artmaya]
Hiperekstansiyonla artmayan ağr Fleksiyonla artmayan ağrı Re-ekstansiyon sırasında artmayan ağ Ekstansiyon ve rotasiyonla artmayan ağrı
Uzanmakla rahatlayan a
Yapılan muteakip araştırmalar da Revel’in bulduklarını teyit etmemişlerdir.
Özet olarak hiç bir fizik muayene ve hasta hikaye bulgusu diyagnositik faset eklem enjeksiyonuna güvenilir bir yanıtı önceden belirleyemez.
BT ile incelendiğinde, faset eklem hastalığı bel ağrılı hastaların %40-85’ini oluşturduğu gösterilmiştir.
MRI’ı n, CT’den daha az duyarlılığa sahip olduğu bilindiği halde kronik bel ağrılı vakalar üzerinde yapılan çalışmalarda, MRI’ı n BT’ye nazaran %90’ın üzrinde duyarlılık ve özgüllüğe sahip olduğu gösterilmiştir.
Asemptomatik hastalar üzerinde yapılan BT ve MRI çalışmalarında, faset dejenerasyon prevalansı %8-14 olarak bulunmuştur.
Weishaupt ve arkadaşları, yaşları 20-50 olan 60 asemptomatik hasta üzerinde yaptığı çalışmada, diskte buljing veya protrüzyon, 37 hastada bulunmuştur ancak şiddetli bir faset eklem osteoartriti hiç bir hastada bulunamamıştır.
60 yaşın üzerindeki hastalarda dejeneratif değişikliklerin prevalansı da artmaktadır.
Disk dejenerasyonu olmayan hiçbir hastada faset osteoartritine da rastanmadı.
Yazar, faset eklem osteoartritinin bel ağrısında belirgin bir role sahip olduğunu beyan etmiştir.
Radyolojik görüntüleme ile faset eklem blokuna pozitif yanıt elde edilebilirliği üzerindeki çalışmalar daha da karışık sonuçlar vermiştir.
Bazı çalışmalar, pozitif bir korelasyon bulmuşken bir çok çalışmada bu ilişki bulunamamıştır
Bu konuyla ilgili 3 geniş çalışma yapılmıştır.
En geniş kapsamlı çalışma Jackson tarafından yapılmış ancak Jackson 390 hastanın radyografik değişiklikleri ile pozitif yanıt veren tek seviyeli intraartiküler enjeksiyonundan arasında hiç bir ilişki bulamamıştır.
iadece %13’ünde poziti
Carrera ve Williams, kronik bel ağrılı 63 hastayı BT ile incelemiş ve vakaların %73’ünde, 2-4 ml faset bloğuna yanıt verenlerin BT’sinde faset hastalığının varlığını gösteri BT’si normal olan hastaların sadece %13’ünde pozitif elde etmiştir.
Plasebo kontrollü tek bir çalışma, Schwarzer tarafından
yapılmıştır ve 63 hasta üzerinde yapılan çalışmada, BT bulgularıyla, pozitif yanıt veren faset bloğu arasında bir ilişki bulunamamıştır.
Özet olarak literatüre bakıldığında hiç bir çalışm; faset eklem ağrısının teşhisini koymak için, rutin radyografik incelemeleri uygun görmediği anlaşılmaktadır.
Diyagnostik Bloklar
Klinik çalışmalarda, genel olarak faset ağrıların teşhisinde, diyagnostik blokların en güvenilir testler olduğu bilinmektedir.
de aynı etkinliğe sahip olduğunu gösteren birçok çalışma ve derlemeler mevcut.
Ancak Kellegren kadavra üzerinde yaptığı bir çalışmada, 0.5
r_____ r\ *s\ •
6cm2’li


enjeksiyonundan sonra s ıvının
alana yayıldığını göstermiştir.
azar, mediyal dalı n, intermediate ve lateral dalla olan yakın komşuluğu, düşük miktardaki anestezik maddenin, bu dalların innerve ettikleri, paraspinal kaslar ve fasia, ligamanlar, sakroiliak eklemler ve deri gibi bölgeleri de etkilediğini ve normal faseti olan ancak kronik bel ağrısı olan hastalarda da pozitif sonuç verebileceğini bildirmiştir.
Yalancı pozitif blokl
Dreyfuss lomber MBB’nin spesifitesini ölçmek üzere fluorokop altında 120 sağlıklı kişiye 0.5 ml’lık kontrast madde enjeksiyonundan sonra BT ile kontrast maddenin yayılımını incelemiş.
İki hedef nokta belirlemiş. Biri transvers prosesusun superomediyal kenarı, diğeri ise transvers prosesusun üst kenarı ve mamilloaccessory ligaman arasında.
Kontrast maddenin sızıntı şeklinde intervertebral foramen veya epidural alana geçtiğini tespit etmiş.
İkinci hedef noktasında ise kontrast maddenin yayılmadığın ı ve yayılırsa da iğne yerinin istemeyerek daha derine girdiği sırada olduğunu görmüş.
Tüm vakalarda uzak yayılım özellikle multifidus ve longissimus kasları arasında gözlenmiş.
Dryfuss düşük doz enjeksiyonların, ikinci hedef noktasına uygulamanın lomber MBB spesifitesini arttırabileceğini vurgulamış.
Dreyfuss’un çalışmasından sonra, Cohen, epidural alana veya intervertebral foramene yayılan sıvının MBB sonrası yalancı pozitiflik yaratabileceğini düşünerek 78 MBB’ye yalancı pozitif yanıt veren ancak başarısız bir radyofrekans denervasyon gösteren hastaların radikülopati klinik bulgularını, diskografi bulgularını ve radyofrekans sonuçları arasında bir ilişki bulmaya çalışmış.
Cohen, diskojenik ağrı ve başarısız radiyofrekans denervasyonu arasında negatif bir ilişki bulmuş
Failed back sendromu olan hastaların da negatif bir radyofrekans tedavi sonuçları sergilediklerini de bildirmiş
Yazar miyofasiyal ağrı sendromunun yalancı pozitif MBB’lerin belirgin bir nedeni olabileceğini bildirmiştir.
Long, myofasiyal ağrının kronik bel ağrılarının disk hernilerinden sonra 2. sırada yer aldıklarını belirtmiştir.
Ackerman miyofasiyal ağrı sendromu teşhisi almış 75 kronik bel ağrılı erkek hastanın faset bloğundan sonra yalancı pozitiflik oranının bir hayli fazla olduğuna dikkat çekmiş.
'edavi
Faset sendromun tedavisi, ideal olarak, medikal tedavi, fizik tedavi ve gerekirse psikoterapiden oluşan birkaç tedavinin kombinasyonundan oluşmaktadır.
Yoga gibi egzersiz programları, ağrının azalttığını ve kronik bel ağrısı yaşayan hastaların, tekrarlanan ağrının önlenmesinde etkili olduğu gösterilmiştir.
Randomize, klinik araştırmalarda, manipülasyonun orta dere~~ de bel ağrılarını azalttığı gösterilmiştir.
Akupunktur da randomize kontrollü çalışmalarda denenmiş ancak manipülasyonun orta derece etkili olduğu bazı vakalarda da hiç etkili olmadığı gösterilmiştir.
• _
NSAİ D’lar ve asetaminofen bel ağrılı vakalarda ilk tercih edilen ilaçlardır.
Antidepresanlar kronik ve kas gevşeticiler de akut bel ağrılı vakalarda tercih edildiği gösterilmiştir.
Fizik Tedav
Ultrason,
Elektrik stimülasyonu
Masaj ve kaplıca tedavisi
Doku fleksibilitesini arttırmak amacıyla manüel doku ve eklemmobilizasyonu yapan tedavi yöntemleri -------------------
Zayıf dokuların stabilitesini sağlamak amacıyla Kas kuvvetlendirici egzersizler
Traksiyon Cihazla
Pelvisi sabit tutarak, yer çekimini kullanarak, vertebraların birbirinden ayrılmasını ve dolayısıyla sıkışan kökün serbes kalmasını sağlamaktır.
Multifidus kası şiddetli spazmotik ise bu ayırımı engeller.
VAX-D®: bel ağrsı yapan muhtemel yapıların üzerindeki basıncı azaltır (Disk herinasiyonu, dejeneratif disk hastalığı, posteriyor faset sendromu ve radiküler ağrı).
Tümörlerde, kırıklarda, ciddi osteoporoz veya pars interartikğlaris defektlerinde kontrendikedir.
Buz Paketleri
İlk 72 saatte güvenilir olarak kullanılabilir.
Faset sendromunda enflamasyon ve ağrıyı azaltır
Buzun bir sakıncası sık aralıklarl' kullanıldığında kaslarda daha fazla gerginlik yaratmasıdır.
Buz 20 dakikadan fazla kullanılmamalıdır. O zaman ters bir reaksiyon yaratarak enflamasyonu arttırabilir
Daha çok brace ve buz jelinin kombine kullanılması tercih edili
acks
Sirkülasyonu arttırmak için kullanılı*
3. günden itibaren kullanılabilir.
Nemli sıcak petler kuru petlere tercih edilir. Bu dokunun muhtemel dehidratasyonunu engeller.
Boncuklarla doldurulmuş sıcak petler mikrodalgada ısıtılır ve hiç suya gerekmeksizin nemlendirilir. Boncuklar nemi havadan alır.
Mekanik Masaj Cihazları
Normal manuel masajın etkilerini mekanik masaj aletleri de sağlar. Perküsyonla dokuların
-^Perküsyon masajı özellikle enflame dokuda düşük hızla yapılmalıdır.
Topikal Analjezikl
Faset sendromunda, spreyler, kremler ve merhemler ağrı kesici etkilerinden dolayı ve intestinal yan etkileri olmadığından dolayı tedavide kullanılabilir.
Mentol ağrı reseptörlerini bloke ederek, ağrıyı hem yumuşak doku ve her eklemde azalttığından dolayı kullanılabilir.
Mentol yüzdesinin fazla olması formülü daha da güçlü kılar.
Bazı firmalar %16’lık mentol kullanıyor. Ancak bu gereksiz fazla miktardır ve yanık gibi yan etkileri olabilir.
Mentol doğal ve sentetik olarak üretilebilir. Doğal mentol deriyi daha iyi penetre eder.
Diğer maddeler örneğin capsaicin, peppermint ve eucalyptus de ayrıca ağrıyı bloke edebilirler.
MSM (methylsulfonylmethane) ve Glucosamine diğer bitkisel ilaçlar olup, gevşetici ve hafif anti enflamatuar etkiye sahiptir.
Glucosamine ve MSM oral olarak günde 1000-1500 mg alınabilir.
Glucosamine’nin kıkırdak üzerindeki etkisini göstermek için birçok çalışma yapılmıştır ve ilaç alımından en az 6 hafta sonra kıkırdak dokusunda rejenerasyonun başlandığı gösterilmiştir.
Glucosamine Sulfate ve MSM deri bariyerini geçebilecek kadar küçük moleküllere sahiptir.
Glucosamine ve MSM’in tablet şeklinde alımı tüm vücudu etkilediği gibi lokal kullanımı 28 kat daha fazla etkili olduğu gösterilmiştir.
En iyi topikal analjezikler, güçlü doğal maddeler olup, iyi bir transport mekanizmasına sahip olanlarıdır.
Karnını
Lomber bölgenin kaslarını germek, gergin ve kısalmış kasların tedavisi için uygun egzersiz yöntemleridir.
Lomber kasların kuvvetlendirilmesi de zayıf dokunun stabilitesi için uygundur
Fleksibilite egzersizleri de belin stabilizasyonu içingerekmektedir. -----------------------------------
Sit-ups
Hamstring Stretch
Back Flexion Stretch
Piriformis Stretch
Bel ağrılarını azaltmada doğru ayakkab
■ Yüksek topuklu ayakkabılar, lomber vertebrayı ekstansiyonda tutarak faset eklemine kompresif yük bindiri
şok abzorban topuklar, atılan her adımda faset eklemine binen yükü hafifletir.
Ayakkabı içinde bulunan ark destekleyiciler de yorgun ayak üzerinden yükü kaldırır ve şok abzorban görevi yapar.
'i
ntraartiküler Steroid Enjeksiyonları
intraartiküler steroid enjeksiyonların tedavideki yeri
Kontrol grubu olmayan bir çalışmada ağrının uzun süreli azalması hastaların %18-63’ünde gösterilmiştir.
İntraartiküler anestezikler, tuzlu su ve hiyalüronik asit uygulamaları da orta derece bir ağrı azalması oluşturmuştur.
Kontollü çalışmalarda sonuçlar değişiktir.
en geniş çalışma Lilius tarafından yapılmıştır ve Lilius 109 hastaya uyguladığı, intraartiküler ve periartiküler 8 cc’lik anestezik ve steroid enjeksiyonlardan sonra elde ettiği sonuçların, saline enjeksiyonundan farklı olmadığını bildirmiştir.
Carette, 2. geniş araştırmayı yaparak, randomize ve , kontrollü çalışmasında intraartiküler steroid ve saline enjeksiyonunu kronik bel ağrısı olan 97 hasta üzerinde uygulamış.
Carette, statistik olarak steroid grubunda 6 ay süren ağrı da

azalma tespit etmiş.
Carette’in seçtiği hastalar ise diyag
nostik fase't bloğuna y
veren hastalar idi.

Radiyofrekans De
1971 de Rees ilk kez perkutaneous denervasyon tekniğinin, diskojenik bel ağrılarında etkili bir yöntem olduğunu belirtmiştir.
Rees’in raporlarında %99’a varan başarılarına rağmen, gerçekten yaptığı denervasyonların faset rizolizisiyle sonuçlandığı tartışmalıdır. Rees’in kullandığı aletlerin uzunluğu sadece miyofasyotomi yapacak kadardı.
Bugün uygulanan teknik ile, faset eklemlerin sinirleri, kanallar aracılıyla küçük çaplı bir iğnenin ucuna ulaşan radyofrekans dalgalarının oluşturduğu kontrollü bir yanık ile denerve olmaktadır.
Literatürde düzinelerce kontrolsüz çalışma
80’inde ve başarısız bel cerrahi vakaların ise
%35-50’sinde devam eden bir rahatlamagörülmüştür. -------------------------------
Cohen 192 hasta üzerinde yatığı geniç ve birçok merkezli çalışmasında, başarılı bir radyofrekans denervasyon tedavi gerektiren parametreleri bulmaya çalışmış.
Tüm hastalara tek seviyeli MBB uygular
15 değişken arasında, sadece paraspinal spazm başarılı bir tedaviyi önceden belirtebilmiş.
Hiperekstansiyon ve aksiyal rotasyon sırasında ağrı (face, yükleme), ağrının süresi ve geçirilmiş bel operasyonunun hiçbir değeri yokmuş.
Mediyal sinir bloğu, sürekli yüksek ısı radyofrekans’a ilaveten pulse radyofrekans, kryodenervasyon ve fenol nörolizisi de
İntraartiküler enjeksiyon ve Radiofrekans denervasiyon sonrası komplikasyonlar
Kullanılan depo steroidin çeşidine bağlı olarak, 4 haftaya an hypothalamic-pituitary-adrenal aksta bozulma.
Bir haftadan az bir süre insüline duyarsızlık nedeniyle kaı glikoz düzeyinde artış
Septik artrit, epidural abse ve menenjit.
Şiddetli baş ağrıları
Radyofrekans dener
Geçici uyuşma ve dizesteziler Yanıklar
Nörit
nuç olara
Uzun yıllardan beri, Faset eklemlerinden kaynaklanan ağrıların, bel ağrılarının potansiyel kaynağı olduğu bilinmektedir.
Anatomik çalışmalarda, yaşla birlikte faset eklemlerin giderek zayıfladığı ve oryantasyonları n ı n değiştiği, koronal plandan sagittal plana dönüştüğü ve bu nedenle daha çok rotasyonel yüklere bağlı hasarlara maruz kaldığı gösterilmiştir.
L3-L4, L4-L5 ve L5-S1faset eklemleri, lateral fleksiyon ve anteriyor fleksiyon hareketinde en fazla yüklere maruz kaldıklarından dolayı daha çok gerilmelere, enflamasyona, eklem hipertrofisine ve osteofit oluşumlarına adaydırlar.
Faset eklemin osteoartriti genelde diskin dejeneratif hastalıklarıyla beraber görülür. Aksiyal bel ağr ılarıyla

son biliı tahı
uçlanan faset bozukluklarının prevalansı net nmemekle birlikte %10-15’den fazla olduğu

min ediliyor.




Faset eklem artropatisine has olarak her hangi bir patognomonik fizik muayene belirti ve bulgusu yoktur.
Alt faset eklemlerinden kaynaklanan ağrıların daha çok basen, uyluk, ve dize kadar bacağa ve üst faset eklemlerinden kaynaklanan ağrılar ise daha çok yan, kalça, inguinal bölge ve uyluğun lateraline doğru yansıdıkları biliniyor
Faset eklem artropatisinde, BT ve MRI’ı n korelasyon raporları ve faset eklem bloklarının diagnostik yanıtları çatışmalıdır.
Faset eklemleri, kendi seviyeleri ve bir üst seviyenin spinal sinirlerinden çıkan posteriyor raminin mediyal dalından innerve olduklarından bu sinirlerin anestezik blokları bu sendromun teşhisi ve nroenozu için desteklenmiştij
Diğer bloklar gibi bu blokların da fals pozitif ve fals negatif yanıtları olabileceğini düşünerek, adımlar ona göre atılmalıdır.
Fizik tedavi yöntemleri ve medikal tedaviye yanıt vermeyen hastalara intraatiküler steroid enjeksiyonu ve radiyofrekans denervasyon yöntemleri
uygulanabilir.
bu uygulamaların uzun vadeli sonuçlarını değerlendirmek üzere yapılan tüm çalışmalar tartışılmalıdır.
Artrodez gibi faset eklem cerrahi sonuçları cesaret verici değildir.
şekkür ederim
Facet
joint
ientatio

Facet joints are
- in the coronal plane in the T-spine, permitting rotation;
- in the sagittal plane in the L-spine, making rotation impossible. T12 is a transitional vertebra, with thoracic-type superior, and lumbar-type inferior, facet joints.
V&rlebre csrvicate
Vertibre bmbairo
■ Nerve: Ventral
ramus
ımtlar
»rey
Figure 4. Facet joints (right) lock closed during prolonged right cervical sidebending. Note the reflex spasm in the intertransversarii muscle. Adapted
W5jTÎE1İ
If the injection relieves the pain, then the next step would be to perform a Laser Facet Thermal Ablation. This procedure is performed through a small tube - 5mm (about the size of a straw.) The laser, fiber optics and irrigation are all placed in the tube and surgery is performed on the facet joint. The surgeon will use the laser to debride-(clean the joint) and deaden the nerve that
is is very similar to a root ill perform on your tooth.
innervates the joint. This is very similar to a roc
canal that the dentist v_____________________
This procedure takes about 40 minutes and/will resolve the pain associated with the facet joint.




If used correctly, this back ' " support the spin and postural muscles, thereb*
taking pr
the joints of the
spine . - Dr. Rick Swartzburg, D.C.

Devamını Oku......

1 yorum

Etiketler: , , , , , ,

Fizik Tedavi Traksiyon

TRAKSİYON
•Traksiyon; yumuşak dokuları germek, eklem aralıklarını genişletmek yada kırık kemik parçalarını birbirinden uzaklaştırmak için vücudun bir parçasına uygulanan çekme tekniğidir.
•En yaygın kullanım alanı ağrılı, mekanik bel ve boyunhastalıklarıdır.
•Hedefi ağrı-spazm-ağrı döngüsünü kırmak ve fonksiyonel iyileşmenin sağlanması,
uzun süreli ağrısız intervallerleremisyonlarınelde edilmesidir.
•Torasikbölge,sakrumve pelvisteetkileri çok azdır.
•Hipokrat-kkıırrıık ve k ve ççııkkııklarklarıın yerine n yerine konmaskonmasıındandamochliamochliatecnitecniğğii
skolyozve aşışırrııkifozkifoztdtd
•İİbnbn-i Sina KanunKanun
•XVII.yy da Türk manipülasyonu
•Cyrax1950 -> lomberdiskernisi
1959-skolyozskolyoztedavisitedavisi
TraksiyonÇeşitleri
•Süreye Göre
Sürekli Traksiyon
Statik Traksiyon
IntermittantTraksiyon
•Kuvvete Göre
Ototraksiyon
Yerçekimi ( gravite) Traksiyonu
ManuelTraksiyon
Mekanik Traksiyon
Motorize Traksiyon
Süreye göre
•Sürekli Traksiyon
Birkaç saat süreyle uygulanır.Birkaç saat süreyle uygulanr.
Düşük ağırlıklar kullanılır.Düşük ağrlklar kullanılır.
Mekanik etkilerinden ziyade Mekanik etkilerinden ziyade kas spazmınıkas spazmçözmek ve immobilizasyonamacıyla kullanılır.
•Statik Traksiyon
2020-60 dakika arasında uygulanır.
Daha yüksek ağırlıklar seçilir.Daha yüksek ağrlklar seçilir.
TraksiyonunTraksiyonunmekanik etkilerinden mekanik etkilerinden yararlanılır.Ek olarak yararlanr.Ek olarak kemik yüzeylerinayrılmasınımümkün kılar.
TraksiyonUygulama Teknikleri
•ManuelTraksiyon
•Mekanik Traksiyon
•Motorize Traksiyon
•PozisyonelTraksiyon
•Yerçekimi Yardımlı Traksiyon
•InversiyonTraksiyonu
•Su İçinde Traksiyon
•Ototraksiyon
•15-60 saniye süreyle veya ani tek bir hareket olarak uygulanan traksiyonşeklidir.şeklidir.
•Bel ve boyun ağrılarında hastanın mekanik veya motorize traksiyondanfayda görüp görmeyeceğini test etmekiçin kullanılır.
ManuelTraksiyon
*Ağırlık ve makara sistemi kullanılarak bel ve boyun bölgesine uygulanan statik traksiyonsistemidir.
Mekanik Traksiyon
Motorize Traksiyon
•Traksiyonkuvvet ve süresinin önceden ayarlanabildiği ve rahatlıkla değiştirilebildiği motorlu aygıtlarla yapılan traksiyondur.
•Statik ve intermittantamaçla uygulanabilir.
PozisyonelTraksiyon
•Tedavi edilecek bölgedeki kemik yüzeyleri arasındaki ilişkiye etki edecek şekilde hastaya pozisyon verilerek uygulanır.
•Amaç; sıkışmış bir sinir üzerindeki basıncı hafifletmek ve kas spazmını çözmektir.
•5-30 dakika süreyle tek veya çift taraflı uygulanabilir.
Yerçekimi Yardımlı Traksiyon
•Hastaya distraksiyonukolaylaştıracak bir şekilde pozisyon verilir. Tedavi süresi 10 şekilde pozisyon verilir. Tedavi süresi 10 --30 dakikadır. 30 dakikadır.
•Traksiyonaleti yerçekiminin hedef dokunun traksiyonunayardımcı olabileceği şekilde yerleştirilir.şekilde yerleştirilir.
•Bu ünitelerden bazıları hastanın çekme miktarını ayarlamasına izin vermekte ve dokuların tolereedebileceği miktarın aşılmasnı önlemektedir.
InversiyonTraksiyonu
•Hasta bileklerinden veya alt extremitedekibaşka bir bölgeden tutularak baş aşağı pozisyona getirilir.
•Traksiyonkuvveti yer çekimidir. 5-15 dakika uygulanır.
•KE:Hipertansiyon, kanama, glokom
•YE:Başağrısı, görme bulanıklığı,peteşi,kas iskelet sistemi sorunları
Su İçinde Traksiyon
•Hastanın bileklerine ağırlık bağlanır. Halka şeklinde su üstünde yüzebilen bir yastık, göğüs çevresinden geçirilir. Hasta su içinde vertikalolarak asılı kalır.
•Tedavi süresi 6-30 dakikadır.
•Kas gevşemesiolur.
•Kan dolaşımını düzenler.
Ototraksiyon
•Hasta elini ve bacağını kullanarak bel ve boyun bölgesinde kendi kendine traksiyonsağlar.
•20-60 dkboyunca,3-6 sn çeker,60 sn dinlenir.
•Diğer exersiztekniklerine olanak verir.
TraksiyonPrensipleri
•Yeterli bir çekme kuvveti
ve süresi gerekir.
•Traksiyonkuvvetinin miktarı;
>>traksiyonakarşı koyan sürtünmeveyadirenç yüzeyine,
>>kas ve yumuşak dokuların gerilmedirencinebağlıdır.
•Karşı kuvvetlerin üzerinde bir çekme kuvvetine ihtiyaç vardır.
•Traksiyonsırasında çekme kuvvetine karşı vücudun hareketi sabit ya da yönde olmalıdır.
•Verticaltraksiyondahastanın ağırlığı çekme kuvvetine karşı rol oynarken horizontaltraksiyondahastanın vücut yüzeyi ile yattığı yer arasındaki sürtünme kuvveti rol oynar.
•Önce veya eş zamanlı yüzeyelsıcak tedavilerve analjezik akımlar kullanılır!!!
•Hafif vakalarda belin lumbosakralkorselerle desteklenmesi etkiyi artırır!!
SpinalKolon Hastalıklarında Ağrının Nedenleri
•Herniyedisk kitlesi yada ostefitnedeniyle sinir kökü sıkışması ve irritasyonu
•Fasetve Lusckhaeklemlerde kıkırdak dejenerasyonu ve sinovitgelişimi
•Fasetsubluksasyonu, kilitlenme, sinoviyalmembransıkışması
•Anteriorveya posteriorlongitudinalligamanve kapsül gerilmesinden kaynaklanan ağrı
•Kas spazmından kaynaklanan ağrı
SpınalTraksiyonile;
•Ligamentözyapılarda gerilme
•Paravertebralkaslarda gerilme ve spazmın çözülmesi
•Faseteklem aralığında genişleme
•Spinaleğimde düzleşme oluşturularak spinalyapılarda mekanik nedenlere bağlı ağrının azaltılması ve kas spazmını giderilmesi sağlanabilir.
•Vertebralayrılma (seperasyon)
•Nöralforamenlerdegenişleme
•İVDA’nıgenişletir
İntradiskalİntradiskalbasıncı azaltır, emme etkisi basnc azaltır, emme etkisi ile
Herniyekitleyi redükteeder
Hernihacmini küçültür
Tedavinin sonuçları
TraksiyonTekniği Seçimi
Horizontallombertraksiyondavertebralayrılma sağlamak için
•20-45 kg kuvvet
•15-30 dkuygulanır
TraksiyonParametreleri
•ServikalKolon
PozisyonlamaPozisyonlama
Ağırlıkğrlık
SüreSüre
•LomberKolon
PozisyonlamaPozisyonlama
Ağırlıkğrlık
SüreSüre
ServicalKolon
•Ağırlık:Vertebralseperasyoniçin en az 11,5 kg kuvvet ile sürekli çekme yapılmalıdır.
Süre
*hastanın ağrıya toleransına göre seçilir.
•7-10 gün boyunca hergünyada 3-4 hafta boyunca haftada üç kere uygulanır.
•3-4 haftalık tedavi ile düzelme olmazsa traksiyonadevam edilmez, tanı gözden geçirilir.
LomberKolon
POZİSYON:
•Sırtüstü:Bacakların altına tabure
•Yüz üstü:Pelvisüst bölümüne yastık
•Kalçalar 70 derece fleksiyondaiken
Amaç:
•Lomberlordozdüzleşir
•PosteriorIVDA’nındaha fazla genişlemesi
•PVK gevşer
•Target(hedef )traksiyon;horizontaltraksiyondatraksiyonunetkilerini belli bir segmentteyoğunlaştırmak için hastaya özel bir masada pozisyon verilerek yapılan traksiyondur.
•Bunlar;segmentegöre anteflexion,lateralflexion,rotasyon olabilir.
Ağırlık:
**Vertikalpozisyonda vücut ağırlığı
**Horizontalvücut ağırlığına göre değişmek üzere 20-40 kg
Çekmekle ağrının kaybolması bir kriter!!!
Süre
•Statik lombertraksiyonda15-30 dk
•İntermittanİntermittantraksiyondatraksiyonda1010-60 sn çekme,
10-30 sn dinlenme
toplam uygulama süresi 10-30 dk
TraksiyonunEndikasyonları
•Sinir kökü sıkışması
•Subacuteklem ağrısı
•Dejeneratifeklem hastalığı
•Kronik evrede kompresyon fraktürü
•Eklem hipomobilitesi
•Paraspinalkas spazmı
•Diskojenikağrı
•Kırık tedavisi
•Yanıklı hastalar
•Kifoz,skolyozdüzeltilmesi
•1 ve 2. derece spondilolistezis
TraksiyonunKontraendikasyonları
1.Yetersiz deneyim
2.Primeryada metastatikmalignite
3.Omurilik basısı
4.Diskitisve spondilityapan omurganın enfeksiyözhastalıkları
5.İleri derecede İleri derecede osteoporozosteoporoz, , osteomalaziosteomalazi
6.Malignhipertansiyon ve kalp yetmezliği
7.Romatoidartritteservikaltutulum
8.İleri yaş(rölatif)İleri yaş(rölatif)
9.Hamilelik durumu
10.Akciğer hastalıkları
11.İleri derecede sıkıntılı ve gergin hastalardaİleri derecede sntılı ve gergin hastalarda
12.Boynun akut yumuşak doku hasarlarında
13.Temporamandibulareklem diskfonsiyonu
14.Carotisve vertebralarterdeki ileri ateroscleroz
15.Aktif peptikülser, hiatushernisi, göbek ve kasık fıtıkları, aort anevrizması, aktif hemoroid
16.Caudaequinakompresyonu
17.Servikalbölgede orta disk hernisinde
18.Akut inflamasyon
19.Stabilolmayan kırık
20.Akut zorlanma
21.Hipermobilite
22.Vaskülerhastalıklar
23.Myelopati
24.Yaralanmış kas üzerine
25.Hareketin kontrendikeolduğu durumlar
26.Mekanik olmayan ağrılar
Traksiyontedavisinin reçetelendirilmesi
•Vücut pozisyonu:oturma,sırt üstü,kalça ve diz flexiyonu
•Boyun pozisyonu:nötralve 30 derece flexionarasında
•Uygulamaşekli:şekli:sürekli veya sürekli veya intermittanintermittan
•Uygulananağırlık:hastanın durumuna göre karar verilir.düşük ağrlıkla başlayıp gittikçe artırılabilirı
•Diğer modaliteler:ısı vs.
•Süre:çoğunlukla 20 dk.
•Tedavi kürü süre vesıklığı:hergünveya günaşırı olarak 3-4 hafta boyunca
LomberDisk HernisiTedavisinde TraksiyonunEtkilerinin Bilgisayarlı Tomografi ile Değerlendirilmesi
•32 LDH’liolgu
•45 kg –20 dkmotorize-statik traksiyon
•Traksiyonöncesi ve traksiyonun20.dk’sındaBT çekimi
HerniyeKitle Alanında Küçülme
En fazla küçülme medianhernilerdeortaya çıkmıştır
En fazla küçülme L4-L5 seviyeli
hernilerdeolmuştur
Traksiyonunperiferikeklemlerde kullanımı:
•**kalça ekleminde yapılan bir çalışmada 2mm ye varan eklem genişlemesi
•**Van Valburgve ark. Köpekler üzerinde yaptığı bir çalışmada ,ilizarovcihazıyla 9 hf. boyunca uygulanan traksiyonunkondrositfonksiyonlarında düzelmeyeyol açtığı
•**Videmenve Vanharanta7 hf.boyunca günde 1 satraksiyonlatavşanların diz ekleminde kıkırdak dejenerasyonunun azaldığı
•Diz osteoartritindetraksiyonile konvansiyonelfizik tedavi ajanlarının kullanımının kontrollü karşılaştırılması;
•ZKÜ FTR kliniği
•2004-2005 yıl,41-76 yaşlarında 43 hasta
•24 h;HP,Mikrodalga,KİE,traksiyon
•19 h,HP,Md,KİE
•Traksiyon;oturur pisyonda,ayak bileğine,diz extansiyondaiken
•20 dkintermittan(15kg çekme ,5kg serbest,5 sn liksürelerle)
•Öncesinde yüzeyelısıtıcılar,sonrasında exersizuygulaması şeklinde
•Yeterli klinik kontrollü çalışma olmaması
•Traksiyonkuvvetinin ne sürede,ne kadar güçte ve hangi teknikle uygulanması gerektiğinin belirsiz olması
Traksiyonperiferikeklemlerde kullanımı kısıtlamaktadır
TEŞEKKÜRLER

Devamını Oku......

1 yorum

Etiketler: , , ,

Fizik Tedavi de MULTIPL SKLEROZ REHABİLİTASYONU

MULTİPL SKLEROZ REHABİLİTASYONU

Hatırlatma
Santral sinir sistemi Santral sinir sistemi milyonlarca sinir milyonlarca sinir hücrelerinden oluşmaktadır.hücrelerinden oluşmaktadr.
Bu sinir hücreleri ve beyin Bu sinir hücreleri ve beyin arasındaki elektrik arasndaki elektrik uyarıların transferi, aksonveya sinir lifi denilen ve elektrik tellerine benzeyen uzantılarla gerçekleşir.
MiyelinMiyelinise tıpkı elektrik ise tpk elektrik tellerini çevreleyen ve koruyan kablolar gibi, sinir liflerinin etrafını kaplayan ve koruyan yağl bir maddeden olumaktadır.
MiyelininMiyeliningörevi beyin, görevi beyin, omurilik ve diğer vücut omurilik ve diğer vücut kısımları arasında mlar arasında elektrokimyasalmesajların hızlı iletilmesini sağlamaktır.
Genel Bilgi
MS daha çok genç nesli tutan, merkezi sinir MS daha çok genç nesli tutan, merkezi sinir sisteminin (MSS) sisteminin (MSS) enflamatuarenflamatuarve kronik bir ve kronik bir hastalığıdır. hastalğr.
MSS’ninMSS’ninotoimmünotoimmünbir hastalığı olduğu düşünülen bir hastalğ olduğu düşünülen MS, hafif seyrettiği gibi ilerleyici olup, fonksiyonel ve bilişsel bozukluklara da yol açabilir.
Klinik seyri, Klinik seyri, ataklar (ataklar (relapsrelaps)ve ataklar arası iyileşme dönemleri (remisyon)ile seyreder. Ataklar, birkaç saat veya gün sürebildiği gibi birkaç hafta içinde hastayı kötüleştirebilir veya akut bir şekilde başlayabilir.
MS hastalığın esas nedeni MS hastalğın esas nedeni miyelinhasarıdırhasarıdır. .
MiyelinMiyelinhasasrıhassrıen çok en çok beyinde, omurilikte, beyin beyinde, omurilikte, beyin sapında ve optik sinirde sapında ve optik sinirde gelişir.gelişir.
Etyoloji
İmmünolojik / oto İmmünolojik / oto immüniteimmünite
Çevresel Çevresel
ViralViral
Genetik Genetik
TravmaTravma
İmmünolojikmmünolojik
Genel olarak Genel olarak MS’ınMS’bir bir immünimmünsistem hastalığı olduğu, santral sinir sistem hastalığı olduğu, santral sinir sistemine karşı direkt olarak bir anormal sistemine karşı direkt olarak bir anormal immünimmünyanıtın geliştiği dünyada yanıtın geliştiği dünyada kabul görülmüştür.kabul görülmüştür.
Beyin omurilik sıvısında bulunan Beyin omurilik snda bulunan İgİgG G oligoklonaloligoklonalbantların varlığı da bantların varlığı da otoimmünotoimmünbir olayın, yani bir olayın, yani immünimmünyanıtın çevresel faktörlerden veya bir yanıtın çevresel faktörlerden veya bir enfeksiyözenfeksiyözajanından etkilenip, bir dizi ajanından etkilenip, bir dizi immünimmünreaksiyonları başlattığını reaksiyonları başlattığını düşündürmektedir. düşündürmektedir.
MS hastalarında vücudun MS hastalarnda vücudun immünimmünsistemi virüs proteinleri ve kendi sistemi virüs proteinleri ve kendi miyelinmiyelinhücrelerini ayırt edemez ve kendi hücrelerine karşı saldırı başlhücrelerini ayırt edemez ve kendi hücrelerine karşı saldırı başlatır. atır.
İmmünsistemin hangi hedef antijenine karşı düzenlediği saldırı halensistemin hangi hedef antijenine karşı düzenlediği saldırı halenbilinmemektedir.bilinmemektedir.
Ancak son yıllarda, araştırmacılar, hangi Ancak son yllarda, araştırmacılar, hangi immünimmünhücrelerin saldırı sırasında hücrelerin saldırı sırasında arttığını, saldırı aktivasyonlarını ve saldırgan hücrelerin üzerarttığını, saldırı aktivasyonlarını ve saldırgan hücrelerin üzerinde bulunan inde bulunan reseptörlerin nasıl reseptörlerin nasıl miyelinimiyelinihedef aldıklarını ve hasar sürecini başlattıkları hedef aldıklarını ve hasar sürecini başlattıkları bilinmektedir. bilinmektedir.
Çevresel Faktörler
Kuzey ikliminde yaşayanlarda görülme sıklığının fazla olması, Kuzey ikliminde yaşayanlarda görülme sklğının fazla olması, coğrafik coğrafik bir bir dağılımın yada dağılımın yada ırk’ırk’ın rolü olabileceğini düşündürmektedir. ın rolü olabileceğini düşündürmektedir.
EpidemikEpidemikçalışmalar göstermiştir ki , dünyanın MS çalşmalar göstermiştir ki , dünyann MS insidansınınyüksek olduğu bir bölgede doğanların, 15 yaşından önce, MS ıındüşük u bir bölgeye göç ettiklerinde, yerleştikleri yerin risklerine maruz kalıp, MS gelişme riskleri azalıyor.
Bu da demektir ki Bu da demektir ki pubertepuberteöncesi bazı çevresel faktörlere maruz kalmak, öncesi baz çevresel faktörlere maruz kalmak, daha sonra MS’ingelişmesini tetikler.
Viral
ÇokuklukÇokuklukçağında bir çok çağnda bir çok viralenfeksiyonlara maruz kalınıyor.
Virüslerin Virüslerin demiyelinizasyondemiyelinizasyonve ve enflamasyonaenflamasyonaneden oldukları iyi neden olduklar iyi bilinmektedir. Bu nedenle MS’ingelişmesinde virüsün tetiklediği bir ajan olduğu düşünülmektedir.
HerpesHerpesdahil bir düzineden fazla virüs araştırılmıştır.dahil bir düzineden fazla virüs araşlmştır.
Ayrıca Ayrca MS’inepidemileri de araştırılmıştır. Örneğin 1943 ve 1989 yılları arasında 4 ayrı epidemi, Faroeadalarında ( Icelandve Scandinaviaarasında) yaşanmıştır.
Bu bölge 2. dünya savaşından sonra İngiliz birlikleri tarafındanBu bölge 2. dünya savaşndan sonra İngiliz birlikleri tarandanişgal edilmiştir. MS insidansınıngiderek arttığı bu bölgede, İngiliz askerleri tarafından bilinmeyen bir ajanın bölgeye intikal edildiği düşünülmektedir.
Ancak halen her hangi bir virüsün Ancak halen her hangi bir virüsün MS’iMS’itetiklediği bulunamamıştır. tetiklediği bulunamamşr.
Birinci derece akrabalarında MS bulunan kişilerin, MS Birinci derece akrabalarnda MS bulunan kişilerin, MS gelişme riski, normal gelişme riski, normal popülasyonapopülasyonagöre 20göre 20--40 kat fazladır. 40 kat fazladır.
Genetik Genetik predispozisyonupredispozisyonuoldukları halde tek yumurta ikizlerin olduklar halde tek yumurta ikizlerin birinde MS gelişme riskinin %70 olması, genetik olarak birinde MS gelişme riskinin %70 olması, genetik olarak müsaidmüsaidbir zeminin, çevre faktörleri tarafından tetiklendiğini bir zeminin, çevre faktörleri tarafından tetiklendiğini ve hastalığı ortaya çıkarttığını göstermiştir. ve hastalığı ortaya çıkarttığını göstermiştir.
MS sayısı fazla bulunan bölgelerde yaşayanlarda, bazı genlerin MS say fazla bulunan bölgelerde yaşayanlarda, bazı genlerin prevalansınınprevalansınınfazla olduğu gösterilmiştir.fazla olduğu gösterilmiştir.
Birden fazla MS bulunan bazı ailelerde, HLA Birden fazla MS bulunan baz ailelerde, HLA --DR2, DR2, DR(1*1501), DQ(1*602), DQA102 ve DW2 DR(1*1501), DQ(1*602), DQA102 ve DW2 haplotiplerihaplotiplerigibi gibi bazı ortak genetik faktörler bulunmuştur. bazı ortak genetik faktörler bulunmuştur.
Genlerin haritasını çizmek için gelişen sofistike yeni tekniklerGenlerin haritas çizmek için gelişen sofistike yeni tekniklerle le MS’inMS’ingelişmesinde genetik faktörün rolü belli olacaktır. gelişmesinde genetik faktörün rolü belli olacaktır.
GenetikGenetik
Travma
Travmanın MS’deki rolü yıllardır tartışılmaktadır.Travmann MS’deki rolü yllardır tartışılmaktadır.
Bu yöndeki görüşler de son zamanlarda hastaların Bu yöndeki görüşler de son zamanlarda hastalarn retrospektifaraştırmalarında edinilen bilgi ve hayat hikayeleri üzerinde yoğunlaşmıştır.
Patofizyolji
MSS’ndeMSS’ndebeyaz madde beyaz madde lezyonlarılezyonlarilk olarak 19.yy’ınsonlarına doğru, Charcotadlı bir fransıznörolog tarafından tanımlanmıştır. Lezyonlarınperivaskülerenflamasyonve demiyelinizasyoniçerdiğinin gösterilmesi bugün için MS’ınpatofizyolojisineışık tutmuştur.
Bu alanda görülen Bu alanda görülen gliosisgliosis, , oligodendrositlerinoligodendrositlerinyokluğu ve yokluğu ve enflamasyonenflamasyon, , plakplakadını alıp, ad alp, MSS’inher yerinde görülebildiği gibi özellikle optik sinirler, serebrumdaperiventriküleralanda, serebellumve omuriliktegösterilmiştir.
Plak Oluşumunun Mekanizması
Halen tam olarak bilinmemektedir.Halen tam olarak bilinmemektedir.
Gadolinyum ile yapılan MRI tekniklerinde, olayın başında Gadolinyum ile yaplan MRI tekniklerinde, olayn başında kan-beyin bariyerininbozulduğu gösterilmiştir.
DemiyelinizayonunDemiyelinizayonunprimerprimermi veya mi veya enflamasyonaenflamasyonasekondersekondermi mi geliştiği bilinmemektedir. geliştiği bilinmemektedir.
Bu konuda güncel görüşlerden biri Bu konuda güncel görüşlerden biri lenfositlerlerinlenfositlerlerin, , plasmaplasmahücrelerin ve hücrelerin ve makrofajlarınmakrofajlaroluşturdukları akut enflamatuaryanıtın, direkt veya indirektmekanizmalarla demiyelinizasyonoluşturabilmeleridir.
MultipleSkleroz Plağı
DemiyelinizasyonunSonuçları
MiyelininiMiyelininikaybetmiş olan sinir liflerinin iletisinde;kaybetmiş olan sinir liflerinin iletisinde;
1-Lezyonalanında ileti blokları
2-Tutulmuş olan sinirlerin ileti zamanında azalma
3-Nörolojik defisitlerinkompansasyonusonucunda subjektifyorgunlukta artış görülebilir.
Sağlam Sağlam miyelinlimiyelinlisinir sinir lifinde normal iletilifinde normal ileti
MiyeliniMiyelinihasar görmüş bir sinir hasar görmüş bir sinir lifinde ileti bloğulifinde ileti bloğ
İmmünregülasyonmmünregülasyonMekanizmalarıMekanizmalar
MS hastalığında anormal MS hastalğında anormal immünreaksiyonu açıklamayı çalışan bir reaksiyonu açıklamayı çalışan bir teori de, teori de, TT--lenfositlerinin lenfositlerinin endotelyalendotelyalhücrelere bağlanması teorisidirhücrelere bağlanması teorisidir. .
KanKan-beyin beyin bariyerinibariyerinigeçen Tgeçen T--lenfositleri, antijen özelliği taşıyan lenfositleri, antijen özelliği taşıyan belirli HLA moleküllerine bağlanıp, belirli HLA moleküllerine bağlanıp, tümör tümör nekrotizannekrotizanfaktör (TNF), gama faktör (TNF), gama interferoninterferon(INF(INF--δδ) ve ) ve lenfotoksinlerinlenfotoksinlerinsalgılanmasına ve böylece salgılanmasına ve böylece miyelinemiyelinehasar verdikleri bildirilmiştir.hasar verdikleri bildirilmiştir.
T hücrelerinin ayrıca B lenfositlerini T hücrelerinin ayrca B lenfositlerini uyararak, uyararak, miyelinmiyelinve ve dendrositleredendrositlerekarşı antikor oluşturmaları da karşı antikor oluşturmaları da bildirilmiştir.bildirilmiştir.
MikroglialarMikroglialar,MSS’deMSS’debulunan ve çeşitli bulunan ve çeşitli nörotoksiknörotoksiksitokinlersitokinlersalgılama yeteneğine sahip antijen sunan hücrelerdir. Çeşitli salgılama yeteneğine sahip antijen sunan hücrelerdir. Çeşitli viralviralçalışmaları, çalışmaları, demiyelinizedemiyelinizelezyonlarındalezyonlarındamikroglialarınmikroglialarınvarlığını Tvarlığını T--hücrelerinden önce saptadıkları bildirilmiştir. hücrelerinden önce saptadıkları bildirilmiştir.
Gama Gama interferonuninterferonunrolü hakkındaki spekülasyonlar da ilginçtir. rolü hakkndaki spekülasyonlar da ilginçtir. INFINF--δ’δ’nınnınMS hastalığında alevlenmelere neden olduğu, MS hastalığında alevlenmelere neden olduğu, yapılan klinik çalışmalarla gösterilmiştir. yapılan klinik çalışmalarla gösterilmiştir.
INFINF-δ’nınnınöstrojen varlığında artış göstermesi, MS hastalığının östrojen varlığında artış göstermesi, MS hastalığının kadınlarda daha çok görülmesini açıklayabilir. Ayrıca INFkadınlarda daha çok görülmesini açıklayabilir. Ayrıca INF--β β ile ile MS’inMS’intedavisinde sağlanan son başarılar, tedavisinde sağlanan son başarılar, ββ--interferonuninterferonun,,anti gama anti gama interferoninterferonyeteneğine sahip olma temeline yeteneğine sahip olma temeline dayanmaktadır. dayanmaktadır.
Primersemptomlar
Demiyelinizasyonundirekt etkisi:
Kuvvetsizlik,Kuvvetsizlik,
Uyuşma,Uyuşma,
tremor,tremor,
Görme kaybı, Görme kayb,
ağrı,ğ
ParaliziParalizi,
Denge kaybı,Denge kayb
Mesane ve barsak Mesane ve barsak disfonksiyonudisfonksiyonu
PrimerPrimersemptomların tedavisi ana hedeftir.semptomlarn tedavisi ana hedeftir.
Sekondersemptomlar
PrimerPrimersemptomlar sonucu gelişen semptomlar sonucu gelişen komplikasyonlarkomplikasyonlar:
Mesane Mesane disfonksiyonunadisfonksiyonunabağlı bağidrar yolu enfeksiyonları,
Kasların kuvvetsizliğine ve Kaslarn kuvvetsizliğine ve inaktiviteyebağlı kas atrofisi,
Zayıf Zayf postür, zayıf gövde kontrolü ve kas dengesizliği,
Kemik mineral yoğunluğunda azalma ve Kemik mineral yoğunluğunda azalma ve osteoporoz’aosteoporoz’abağlı artan bağ artan kırık riski
Yüzeysel ve yetersiz solunum Yüzeysel ve yetersiz solunum
Deri Deri ülserasyonlarıülserasyonlar
PrimerPrimersemptomların tedavisi semptomlarn tedavisi sekonderkomplikasyonlarıazaltabilir.
Tersiyer semptomlar
PrimerPrimerve ve sekondersekondersemptomlara bağlı gelişen semptomlara bağ gelişen sosiyal, mesleki ve psikolojik komplikasyonlar
Yürüme ve birçok fonksiyonunu kaybeden hasta yaşama Yürüme ve birçok fonksiyonunu kaybeden hasta yaşama sevincini kaybeder. sevincini kaybeder.
İnsan ilişkilerini bozar. İnsan ilişkilerini bozar.
Hastayı depresyona sokar. Hastay depresyona sokar.
Psikologlar, fizyoterapistler, işPsikologlar, fizyoterapistler, iş-uğraşı terapistleri ve sosyal danışmanların grup çalışması ve profesyonel yardımı, tersiyer komplikasyonlarıazaltabilir.
MS’ in Başlangıç Semptomları
MS’de ilk semptomlar, bulanık görme, çift görme hatta bir MS’de ilk semptomlar, bulank görme, çift görme hatta bir gözde körlük ile başlayabilir.
Yorgunluk ve zafiyet hissi, denge ve koordinasyon bozukluğu Yorgunluk ve zafiyet hissi, denge ve koordinasyon bozukluğu da çoğu hasta tarafından belirtilmektedir.da çoğu hasta tarafndan belirtilmektedir.
ParesteziParestezi, anormal duyu algılanması (iğnelenme, , anormal duyu alglanmas (iğnelenme, karıncalanma) ve ağrı sık rastlanan semptomlardır.
MS’lıMS’lhastaların yarısında hastalık, konsantrasyon bozukluğu, dikkat eksikliği ve hafıza kaybı ile başlayabilir.
Fizik Muayene Bulguları ve Genel Teşhis Kriterleri
MS hastalığının teşhisi zor konulabilir.MS hastalğn teşhisi zor konulabilir.
PatognomonikPatognomonikhiçbir nörolojik belirti ve bulgusu yoktur.hiçbir nörolojik belirti ve bulgusu yoktur.
Fizik muayene ile tespit edilen bulgular, Fizik muayene ile tespit edilen bulgular, demiyelinizedemiyelinizeolmuşolmuş sinirlerin bulunduğu bölge ile ilgili olup, hastadan hastaya değişiklikler gösterebilir.
İntranükleerntranükleeroftalmoplejioftalmopleji, MS de sık görülen bir bulgudur. , MS de sık görülen bir bulgudur. Altıncı sinirin tutulumu MS bulgusu olabilir. Altıncı sinirin tutulumu MS bulgusu olabilir.
Optik Optik nöritnörit,sık görülen bir bulgudur. Bulanık görme, sık görülen bir bulgudur. Bulanık görme, renklerde algılama bozukluğu, görme alanı renklerde algılama bozukluğu, görme alanı defektleridefektleri, santral , santral skotomskotom, göz hareketleriyle ortaya çıkan baş ve , göz hareketleriyle ortaya çıkan baş ve retroretro--orbitalorbitalağrılar ve anormal ağrılar ve anormal pupillapupillareaksiyonları tespit edilen reaksiyonları tespit edilen bulgulardır.bulgulardır.
Hafif derecede Hafif derecede intansyonelintansyoneltremortremorMS’ınMS’erken bulgusu erken bulgusu olabilir. olabilir.
Kuvvetsizlik, Kuvvetsizlik, monoparezimonoparezivevekuadriparezikuadriparezioluşabilir.oluşabilir.
Kaslarda Kaslarda spastisitespastisiteartışı, artşı, spastikyürüyüş meydana getirebilir. yürüyüş meydana getirebilir. ParezilerPareziler, , spastisitespastisite, artmış Kemik , artmış Kemik veterveterrefleksleri ve patolojik refleksleri ve patolojik refleksler gibi üst motor nöron bulgularıyla beraber görülebilirrefleksler gibi üst motor nöron bulgularıyla beraber görülebilir. .
İstemsiz kas hareketleri ((miyoklonimiyokloni))görülebilir.görülebilir.
Duyu bozukluklarıDuyu bozukluklar, , ayaklardan başlayan uyuşma, her iki elde ayaklardan başlayan uyuşma, her iki elde uyuşma, genel uyuşma, genel sıcak sıcak intoleransıintoleransı, , MS’inMS’inerken teşhisinde tespit erken teşhisinde tespit edilebilir bulgulardır. edilebilir bulgulardır.
LhermitteLhermittetestitestipozitif olanlardan şüphe duyulmalıdır. pozitif olanlardan şüphe duyulmalr. ((LhermitteLhermittetesti, boynun testi, boynun fleksiyonufleksiyonuile omurga boyunca ile omurga boyunca yukarıya veya aşağıya yayılan yukarıya veya aşağıya yayılan paresteziparesteziveya elektriklenmeye veya elektriklenmeye benzer bir duyudur.)benzer bir duyudur.)
PositifPositifRombergRombergtestitesti, alt , alt ekstremitelerdeekstremitelerdevibrasyon ve derin vibrasyon ve derin duyu bozukluğunda görülebilir.duyu bozukluğunda görülebilir.
SerebellarSerebellarsistemde, sistemde, koordinasyon bozukluğukoordinasyon bozukluğ, tekrarlayıcı , tekrarlayıcı hareketlerde yavaşlama, denge bozukluğu (hareketlerde yavaşlama, denge bozukluğu (ataksikataksikyürüyüş) yürüyüş) ortaya çıkabilir. ortaya çıkabilir.
ÜrinerÜrinersistemde, sistemde, inkontinansinkontinans, yetersiz idrar boşalmaları, sık , yetersiz idrar boşalmalar, sık sık idrara çıkma, sık idrara çıkma, ürinerürinerinfeksiyonlarinfeksiyonlargörülebilir.görülebilir.
Konuşma bozukluğu, Konuşma bozukluğu, yutkanmayutkanmazorluğu, sara nöbetleri, zorluğu, sara nöbetleri, trigeminaltrigeminalnevralji, nevralji, distonidistoni, görme kaybı, işitme kaybı, , görme kayb, işitme kaybı, fasiyalfasiyalsinir sinir paraliziparalizi, mesane, barsak ve cinsel fonksiyon bozuklukları, mesane, barsak ve cinsel fonksiyon bozuklukları gelişebilir. gelişebilir.
MS teşhisi iki temel kritere dayanır
Bir ay arayla iki atak (ani gelişen semptomlarda şiddetlenme Bir ay arayla iki atak (ani gelişen semptomlarda şiddetlenme veya ez az 24 saat süren semptomlar). veya ez az 24 saat süren semptomlar).
Santral sinir sisteminin Santral sinir sisteminin miyelinindemiyelininde, bir bölgeden daha fazla , bir bölgeden daha fazla bir alanda hasar görülmesi. bir alanda hasar görülmesi.
MS teşhisinde yardımcı tetkikler
MagneticMagneticresonanceresonanceimagingimaging(MRI):(MRI):MS plakları veya MS plaklar veya skardokuların belirlenmesi için
EvokedEvokedpotentialspotentials(Uyandırılmış potansiyeller):(Uyandlmş potansiyeller):beynin, görsel, beynin, görsel, işitsel ve duysal uyarılara karşı, elektrik yanıtlarını işitsel ve duysal uyarılara karşı, elektrik yanıtlarını kaydederek, iletilerde bir yavaşlama veya kaydederek, iletilerde bir yavaşlama veya bokajbokajvarlığını varlığını belirler.belirler.
CerebralCerebralspinalspinalfluidfluidanalysisanalysis(CSF veya BOS):(CSF veya BOS):BOS’taBOS’tahücresel ve kimyasal bozuklukları tespit eder. hücresel ve kimyasal bozukluklar tespit eder.
Kan testleri:Kan testleri:ayırıcıaytanıda yardımcı olur.
MS’de MRI
KonvansiyonelKonvansiyonelMRI tetkikleriyle, MRI ttkikleriyle, MS plakları;
T2’de T2’de hiperintenshiperintens(patolojik (patolojik spesifitesispesifitesiyok denecek kadar yok denecek kadar az),az),
T1’de T1’de hipointenshipointens(kronik (kronik vakalarda doku hasarını ve vakalarda doku hasar ve akson kaybını iyi gösterir) ve
gadoliniumgadoliniumkontrastlı MRI kontrastl MRI (bozulmuş kan beyin bariyerinive hastalık aktivitesini iyi gösterir) olarak gösterilebilir.
MS’de MRI Bulguları
Şüpheli MS Şüpheli MS hastalarndahastalarnda, MRI, , MRI, lezyonunlezyonunanatomik görüntüsü anatomik görüntüsü hakkında bilgi verebilir.hakknda bilgi verebilir.
Kliniği olmadan, anormal MR bulguları teşhis için yeterli Kliniği olmadan, anormal MR bulgular teşhis için yeterli değildir.
Kesin MS belirti ve bulguları veren ancak normal MR Kesin MS belirti ve bulgular veren ancak normal MR bulguları olan hastalarda MS teşhisi ekarteedilemez.
MS plakları en çok T2 ağırlıklı MR çekimlerinde MS plaklar en çok T2 ağırlıklı MR çekimlerinde serebralserebralhemisferinhemisferinbeyaz alanlarında özellikle beyaz alanlarında özellikle periventrikülerperiventriküleralanda, alanda, serebellumdaserebellumda, , servikalservikalve/veya ve/veya torakaltorakalomurilikte belirlenir.omurilikte belirlenir.
Anormal MR bulguları, kesin MS teşhisi konulmuşAnormal MR bulguları, kesin MS teşhisi konulmuş hastaların %90’ında ve muhtemel MS teşhisi hastaların %90’ında ve muhtemel MS teşhisi konulmuş olanların %70’inde görülmektedir. konulmuş olanların %70’inde görülmektedir.
Gadolinyumun birikmesi aktif bir Gadolinyumun birikmesi aktif bir lezyonunlezyonungöstergesi göstergesi olmasına rağmen, hastalığın aktivitesi ile olmasna rağmen, hastalığın aktivitesi ile korelekoreledeğildir. değildir.
FazenkasFazenkasve arkadaşları, özellikle ve arkadaşlar, özellikle periventrikülerperiventrikülerveya veya infratentoryelinfratentoryelalanda, alanda, 6mm’den büyük 6mm’den büyük lezyonlarınlezyonlarınsaptanmasını, MS teşhisi için saptanmasını, MS teşhisi için özgüllüğü %100özgüllüğü %100olduğunu olduğunu bildirmişlerdir.bildirmişlerdir.
Pozitif MRI bulgularına sahip olan hastaların %65’inde, 5 yıl Pozitif MRI bulgularna sahip olan hastaların %65’inde, 5 yıl içinde klinik olarak kesin MS gelişirken, negatif MRI bulgu içinde klinik olarak kesin MS gelişirken, negatif MRI bulgu verenlerin %3’ünde MS gelişebilir. verenlerin %3’ünde MS gelişebilir.
MRI’daplakların ayırıcıtanısı
compressivecompressivespinalspinalcordcordlesionslesions,
arteriovenousarteriovenousmalformationsmalformations,
cavernouscavernousangiomasangiomas,
ChiariChiarimalformationmalformation
NeoplasmNeoplasm
MS’de Laboratuar
Tümüyle spesifik bir laboratuar testi MS için bulunamamıştır. Tümüyle spesifik bir laboratuar testi MS için bulunamamşr.
En çok kullanılan test santral sinir sisteminde üretilen En çok kullanlan test santral sinir sisteminde üretilen immunoglobulinG (IgG) dır.
CerebrospinalCerebrospinalFluidFluid(CSF) (CSF) ElectrophoresisElectrophoresisandandIsoelectricIsoelectricFocusingFocusing.
Bu iki Bu iki metodmetodher hangi bir biyolojik sıvıda her hangi bir biyolojik sda proteinlerin ayrışmasını sağlar. proteinlerin ayrışmasını sağlar.
Genel olarak proteinler hem Genel olarak proteinler hem BOS’daBOS’dave ve hem serumda paralellik gösterirler. hem serumda paralellik gösterirler.
Serumda bulunmayan ancak Serumda bulunmayan ancak BOS’daBOS’dabulunan 2’den fazla bulunan 2’den fazla IgGIgGbandı MS için band MS için önemlidir.önemlidir.
MS hastalarının %90’ında MS hastalarn %90’ında BOS’daBOS’daoligoklonaloligoklonalbant bulunmaktadır. bant bulunmaktadır.
IgGIgGindexindex= [= [IgGIgG(CSF) / (CSF) / IgGIgG(serum)] / (serum)] / [AlbuminAlbumin(CSF) /(CSF) /AlbuminAlbumin(serum)] (serum)]
MS’li hastaların %80MS’li hastalarn %80--90’ında 90’ında bu değer bu değer 0.77’nin üstündedir. 0.77’nin üstündedir.
MyelinMyelinbasicbasicproteinprotein
Bir diğer laboratuar testidir.Bir diğer laboratuar testidir.
MiyelininMiyelininmajormajorkomponentidirkomponentidir. .
BOS’ konsantrasyon artışı BOS’ konsantrasyon artşı demiyelinizanbir hadiseyi bir hadiseyi düşündürür. Ancak MS için spesifik değildir.düşündürür. Ancak MS için spesifik değildir.
Uyandırılmış Potansiyeller(UP)
UP, normal UP, normal miyelinlimiyelinliyolların ileti yollarn ileti zamanını, demiyelinizeolmuş yollarla karşılaştrıp, lezyonlubölgenin teşhisinde yardmcı olur.
En sık kullanılan En sk kullanlan UP’ler, vizüel(VEP), somatosensoryal(SSEP) ve beyin sapı işitseldir (BAEP).
Optik Optik nöritinöritiolan veya olmayan MS olan veya olmayan MS vakalarının yaklaşık %75’inde vakalarn yaklaşk %75’inde vizüelUP anormal bulgu verebilir.
Beyin sapı UP, kesin Beyin sap UP, kesin MS’in%67’sinde ve somatosensoryelUP’lerise %80’inde anormallıkgöstermektedir.
Bu çalışmalar, yavaşlanmış duysal ileti Bu çalşmalar, yavaşlaş duysal ileti yollarının belirlenmesine ve yollarının belirlenmesine ve periferikperiferiklezyonlarınlezyonlarınsantral santral lezyonlardanlezyonlardanayırt ayırt edilmesine yardımcı olurlar. edilmesine yardımcı olurlar.
MS Teşhisinde Kullanılan Standart Kriterler
ŞŞüpheli MSüpheli MS:Eski nörolojik semptomlar olmaksızın ataklar ve şüpheli remisyonlarınöyküsü,
Klinik, laboratuar yada görüntüleme ile saptanan tek taraflı MSStutulumu,
Tanıyı açıklayacak başka bir durumun olmaması.
Olası MSOlas MS:Kayıtlı iki atak; klinik, laboratuar yada görüntüleme (en az bir lezyon) bulguları ile birlikte.
Kayıtlı bir atak; klinik, laboratuar yada görüntüleme (iki ayrı lezyon) bulguları ile birlikte.
Kesin MSKesin MS:iki atak; en az 1 ay aralıklı oluşu ve klinik, laboratuar yada görüntüleme (en az2 lezyonbulgusu) bulguları ile birlikte.
MS Hastalığının Klinik Formları
1-Ataklar ve remisyonlargösteren form:MS’ınklasik formudur. Hastaların %85’i bu klinik formu göstermektedir. Genelde gelişen nörolojik defisitler, remisyondöneminde kısa bir süre içinde tama yakın kaybolurlar. Tedaviye en iyi yant ıveren formdur. Bu hastalar hayatlarını hafif bir defisitlesürdürebilirler.
2-Sekonderilerleyici form:Ataklar ve remisyonlarlagiden MS hastalarının yaklaşık %50’si ilk 10 yıl içinde sekonderilerleyici forma geçebilirler. Devamlı ilerleme gösteren bu formda özürlülük oranı giderek artar.
3-Primerilerleyici form:Vakaların yaklaşık %10’unu oluşturan bu formda, fonksiyonlar iyileşmeden giderek geriler. Progresyondeğişkendir. Birkaç sene içinde ölümle sonuçlanabilir.
4--İlerleyici ataklar formu:İlerleyici ataklar formu:Vakaların %5’ini oluşturan bu Vakaların %5’ini oluşturan bu formda ise ilerleyici bir durum üzerinde görülen az sayıda formda ise ilerleyici bir durum üzerinde görülen az sayıda ataklar mevcut. ataklar mevcut.
5--BenignBenign::
Ataklar ve Ataklar ve remisyonlarlaremisyonlarlagiden MS tanısını ilk aldıktan 10 yıl giden MS tan ilk aldktan 10 yıl sonra hastada çok az nörolojik sonra hastada çok az nörolojik defisitdefisitvar veya hiç nörolojik var veya hiç nörolojik defisitdefisityok.yok.
6--MalignMalign::
Israrlı ilerleyici bir seyir gösteren Israrl ilerleyici bir seyir gösteren primerprimerilerleyici MS ve ilerleyici MS ve başlangıçtan itibaren 5 yıl içinde ölüme neden olabilir.başlangçtan itibaren 5 yıl içinde ölüme neden olabilir.
MS’de Kötü PrognozuBelirten Faktörler
Başlangıçta ilerleyici seyir gösteren durumlarBaşlangçta ilerleyici seyir gösteren durumlar
Erkek cinsiyetiErkek cinsiyeti
Başlangıç yaşın 40’tan fazla olmasıBaşlangç yaşn 40’tan fazla olması
SerebellarSerebellartutulumtutulum
Başlangıçta çok sayıda sistem tutulumuBaşlangçta çok sayda sistem tutulumu
Başlangıçta T2 ağırlıklı Başlangçta T2 ağrlıklı MRI’daçok sayıda kraniallezyonvarlığı
AyırıcıTanı
SistemikSistemikLupusLupusEritematozusEritematozus, , SjögrenSjögrensendromusendromu, AIDS, , AIDS, Tropikal Tropikal spastikspastikparapareziparaparezi, , sarkoidozsarkoidoz, , LymeLymehastalığı, hastalğ, serebrovaskülertıkayıcı hastalıklar, karsinomunuzak etkileri, servikalspondilotikmiyelopati, vestibülernöritve organik olmayan semptomlar en sık karıştığı hastalıklardır.
MS’de Medikal Tedavi
Halen Halen MS’inMS’inkesin çözümü bulunamamıştır. kesin çözümü bulunamamşr.
MS tedavisi; MS tedavisi;
•Alevlenmelerlintedavisi
• Semptomların tedavisi
•Hastalığın seyrini değiştiren tedavi
• Rehabilitasyon
•Hayat tarzında değişiklikten ibarettir.
Steroidler
Etkisi, Etkisi, MSS’inMSS’inödemini azaltarak veya ödemini azaltarak veya immünimmünsistemdeki sistemdeki etkisine bağlanabilir. etkisine bağlanabilir.
OralOralve ve intravenözintravenöz(İV) formu kullanılabilir. MS ataklarında 1İV) formu kullanlabilir. MS ataklarında 1-3 hafta boyunca giderek azaltmak suretiyle, 60-100mg oralprednizonkullanılabilir. Tedaviye yanıt vermeyen ağır durumlarda ise 3-7 gün boyunca, günde 500-1000mg metilprednizolonİV olarak verilebilir. İV olarak verilebilir.
SteroidlerSteroidlersenede 2senede 2-3 kez güvenli bir şekilde kullanılabilir.
MS Hastalığının Doğal Seyrini Değiştirecek Tedavi
İİmmünsupresifmmünsupresifilaçlar: ilaçlar:
•Kronik MS’de Azatioprinve son zamanlarda daha sık kullanılan Siklosporinin, ilerleyici MS hastalığında tekerlekli sandalyeye bağımlı kalma süresini geciktirdiği gösterilmiştir. Ancak nefrotoksisitenedeniyle kullanımını engellemitir.
İmmünmodülatuarİmmünmodülatuarilaçlar:ilaçlar:
FDA tarafından sadece ataklar ve FDA tarafndan sadece ataklar ve remisyonlargösteren MS hastaları için onaylanmıştır.
•Genel olarak ABC (Avonex, Betaseronve Copaxone)diye bilinen bu ilaçlar sırayla interferonß-1A (IFN ß-1A) -, interferonß-1B (IFN ß-1B) ve glatiramerasetat içermektedir.
BetaBeta-interferonlarıninterferonlarıngenel olarak genel olarak viralviralreplikasyonunureplikasyonunuengelledikleri bilinmektedir. Bu engelledikleri bilinmektedir. Bu sitokinlersitokinlerayrıca hastalığın ayrıca hastalığın artışına yol açan IFN δ’artışına yol açan IFN δ’nınnınve ve miyelinemiyelinezarar veren TNF zarar veren TNF üretimini de engelleyerek etkili olabilirler. üretimini de engelleyerek etkili olabilirler.
IFNIFN-ß’nınß’nınTT--hücre aktivasyonunu ve MHC hücre aktivasyonunu ve MHC klasklasII II ekspresyonunu baskıladığı ayrıca ekspresyonunu baskıladığı ayrıca supresorsupresorT hücre T hücre aktivasyonunu ve IL 10 sentezini arttırdığı gösterilmiştir. aktivasyonunu ve IL 10 sentezini arttırdığı gösterilmiştir. Böylece MS atakların sayısını ve şiddetini azaltarak etki Böylece MS atakların sayısını ve şiddetini azaltarak etki ederler.ederler.
GlatiramerGlatiramerasetat ise asetat ise miyelinemiyelinehasar veren Thasar veren T-hücrelerinin hücrelerinin bloke edilmesini sağlayarak atakların sayısını ve şiddetini bloke edilmesini sağlayarak atakların sayısını ve şiddetini azaltırlar.azaltırlar.
MS’ınMS’primerprimerilerleyici formun kesin tedavisi bulunamamıştır. ilerleyici formun kesin tedavisi bulunamamıştır. Ataklarla giden ve Ataklarla giden ve sekondersekonderilerleyici formu olan hastaların ilerleyici formu olan hastaların tedavisi, ABC gurubundan biriyle başlatılabilir. Bu hastalarda tedavisi, ABC gurubundan biriyle başlatılabilir. Bu hastalarda MetotreksatMetotreksatkullanımı, özellikle üst kullanımı, özellikle üst ekstremiteekstremitetutulumunun tutulumunun ilerlemesinin geciktirdiğini göstermiştir. ilerlemesinin geciktirdiğini göstermiştir.
Plasmapheresis(PlasmaExchange)
Hastanın tüm kanı hastadan alınır.Hastann tüm kan hastadan alınır.
PlasmaPlasmakandan ayrılır.kandan ayrr.
Kan, tüm eritrositleri ve lökositleriyle tekrar hastaya geri Kan, tüm eritrositleri ve lökositleriyle tekrar hastaya geri verilir.verilir.
MyastheniaMyastheniagravisgravisve ve GuillainGuillain-BarréSyndromegibi hastalıklarda başarlıdır. Bu yöntemle hastalıkta rolü olduğu düşünülen antikorlar temizlenir.
MS hastalığın kısa süreli veya uzun süreli tedavisindeki MS hastalğn kısa süreli veya uzun süreli tedavisindeki etkisi tartışmaldır.
MS’inMS’inbir bir otoimmünotoimmünhastalığı olması ve plazmada hastalğ olması ve plazmada demiyelinizanfaktörlerin bulunmas, plazmaferezinMS tedavisinde yeri olabileceği düşünülmektedir.
Spesifik Problemler ve Tedavileri
Yorgunluk:
MS’lilerin %90’ından fazlasında belirtilen bir semptomdur. MS’lilerin %90’ndan fazlasnda belirtilen bir semptomdur.
Daha çok fiziksel veya Daha çok fiziksel veya mentalmentalenerji tüketimi şeklinde enerji tüketimi şeklinde yorumlanır. yorumlanr.
Kullanılan analjeziklerin, Kullanlan analjeziklerin, antidepresanların, kas gevşeticilerin, sedatiflerinve immünmodülatuarilaçların da yorgunluk yapabileceği unutulmamalı.
Yorgunluğun tedavisinde Yorgunluğun tedavisinde 10mg’lık 10mg’lk Amantadinilk tercih olarak kullanılabilir. Methylphenidatevefluoxetinede yorgunluk tedavisinde kullanılabilir. Özellikle depresyonu olan hastalar fluoxetine’dendaha da yararlanabilirler.
Ayrıca hastalara, yaptığı işi basitleştirme, çalışma saatleri Ayrca hastalara, yaptğı işi basitleştirme, çalışma saatleri arasında istirahat arasında istirahat peryodlarıperyodlarıkoyma, kendisini serin tutan koyma, kendisini serin tutan giysiler giyme gibi giysiler giyme gibi enejisinienejisinikorumaya yönelik önerilerde korumaya yönelik önerilerde bulunabilir.bulunabilir.
Spastisite
Özürlülük durumunu arttıran klinik belirtilerden biridir.Özürlülük durumunu arttran klinik belirtilerden biridir.
Medikal ve Medikal ve nonmedikalnonmedikaltedavi yöntemleri mevcuttur. tedavi yöntemleri mevcuttur.
Öncelikle germe egzersiz programıyla, eklem yavaşça hareket ettiÖncelikle germe egzersiz programyla, eklem yavaşça hareket ettirilerek spastikkasların gerilmesi sağlanır.
Her pozisyonda Her pozisyonda spastikspastikkası 1 dakika germek kasın yavaşça yumuşamasına kas 1 dakika germek kasn yavaşça yumuşamasına neden olur.
Özellikle serin bir havuzda yapılan germenin hem suyun kaldırma Özellikle serin bir havuzda yaplan germenin hem suyun kaldrma gücünden yararlanarak hem de vücuda soğuk uygulamak için çok yararlıdır.
AFO gibi yardımcı cihazların kullanımı da AFO gibi yardmc cihazların kullanımı da spastistetedavisinde yararlıdır.
İlk başvurulan ilaçlardan biri lk başvurulan ilaçlardan biri BaklofendirBaklofendir. Günlük 10. Günlük 10--140 140 mgmgkullanılabilir. kullanılabilir.
İkinci tercih benzodiyazepinlerdibenzodiyazepinlerdirr. Uyku verici özelliği ile . Uyku verici özelliği ile uyku problemi yaşayanlarda rahatlıkla kullanılabilir. uyku problemi yaşayanlarda rahatlıkla kullanılabilir. KongnitifKongnitifbozukluğu yaşayanlarda bozukluğu yaşayanlarda benzodiyazepinlerbenzodiyazepinlerkontrindikedirkontrindikedir. .
DantroleneDantrolenesodiumsodium, , çzigiliçzigilikaslara direkt etki eden kaslara direkt etki eden spasmolitikspasmolitikilaçtır. Ancak oluşturduğu ilaçtr. Ancak oluşturduğu hepatotoksisitehepatotoksisiteve yüksek dozaj ve yüksek dozaj nedeniyle pratikte az kullanılır. nedeniyle pratikte az kullanılır.
GabapentinGabapentinözellikle özellikle nöropatiknöropatikağrı şikayeti olan hastalarda ğrı şikayeti olan hastalarda tercih edilebilir. Günlük 300--3600 3600 mg’amg’akadar verilebilir. kadar verilebilir. SedasyonSedasyonyapıcı özelliği mevcut. yapıcı özelliği mevcut.
Tizanidin’Tizanidin’ninninetkileri etkileri baklofenebaklofenebenzerlik göstermektedir. benzerlik göstermektedir. Günlük dozajı 2Günlük dozaj 2--32 32 mgmgolup, olup, baklofendenbaklofendendaha çok daha çok sedasyonsedasyonoluşturur. oluşturur.
İntramüskülerbotulinumbotulinumtoksinitoksini, , fenol ile sinir blokajıfenol ile sinir blokajıve ve intratekalintratekalbaklofenbaklofenpompa uygulamasıpompa uygulamasıda yeni tedaviler da yeni tedaviler arasında yer almakla birlikte arasında yer almakla birlikte invazivinvazivoldukları için zor ve diğer oldukları için zor ve diğer yöntemlere yanıt alınamayan hastalarda kullanılır.yöntemlere yanıt alınamayan hastalarda kullanılır.
Mesane Rehabilitasyonu
Mesane problemleri, Mesane problemleri, morbiditeninmorbiditeninesasını oluşturur. Bu esas oluşturur. Bu problemler, idrar depolama yetersizliği, idrar boşaltma yetersizliği ve kombine bozukluklar olarak ayrılabilir.
Depolama yetersizliği gelişen bir mesane, Depolama yetersizliği gelişen bir mesane, detrusordetrusorkası kashiperaktifolan küçük spastiktipte bir mesanedir. Ortaya çıkan belirtiler, sık sık idrara çıkma, idrar kaçırma ve gece idrara çıkmadır. Antikolinerjikilaçlardan (oxybutynin) yararlanılabilir.
İdrar boşaltma problemi gelişen bir mesane, İdrar boşaltma problemi gelişen bir mesane, sfinktersfinktergevşetme gevşetme yeteneği bozulmuş, genişlemiş yeteneği bozulmuş, genişlemişflaskbir mesanedir. Aynı belirtileri göstermenin yanında sık sık idrar yolu infeksiyonuve yetersiz boşaltma görülür. Temiz aralıkllıkataterizasyonve αα--blokerlerinblokerlerin((prazosinprazosin))kullanımı uygundur.kullanımı uygundur.
Kombine Kombine disfonksiyondisfonksiyongösteren durumlarda gösteren durumlarda detrusordetrusorkas ve kas ve sfinktersfinkterarasında koordinasyon bozukluğu (arasnda koordinasyon bozukluğu (dissinerjidissinerji) ) mevcuttur. Belirtiler, boşaltma problemi olan mesane ile mevcuttur. Belirtiler, boşaltma problemi olan mesane ile aynıdır. Tedavide aynıdır. Tedavide temiz aralıklı temiz aralıklı kataterizasyonkataterizasyonve ve antikolinerjiklerinantikolinerjiklerinkullanımı uygundur. kullanımı uygundur.
Hastanın mesane tipi Hastann mesane tipi anamnezdenanamnezdentahmin edilebilir. Mesane tahmin edilebilir. Mesane tipi tayin edilemiyorsa, tipi tayin edilemiyorsa, renalrenalultrasonografiultrasonografi, , sistoüretrogramsistoüretrogram, , renalrenaltomografiler ve tomografiler ve ürodinamikürodinamikçalışmalarından çalışmalarından yararlanılabilir. yararlanılabilir.
Barsak Rehabilitasyonu
MS hastalığında MS hastalğnda konstipasyonsık görülen bir yakınmadır. Bu bir nörojenikbarsak veya immobilitesonucu olabilir. Tedavide ilk yapılması gereken hastanın bol sıvıiçmesini sağlamak (günde 8-10 bardak su alımı) ve lifli gdalardan zengin beslenmeyeteşvik etmektir.
Rehabilitasyon programında, gün aşırı barsak boşaltma Rehabilitasyon programnda, gün aş barsak boşaltma alışkanlığı kazandırmak için, özellikle yemeklerden belirli bir süre sonra dik bir şekilde oturması ve materyalınyer çekimi nedeniyle aşağıya hareketini kolaylaştırması istenir.
NonmedikalNonmedikalolarak, düzgün olarak, düzgün pozisyonlamapozisyonlama, , abdominalabdominalmasaj masaj ve dijital ve dijital stimülasyonstimülasyonyöntemlerinden yararlanılabilir.yöntemlerinden yararlanlabilir.
Medikal olarak Medikal olarak gaita yumuşatıcılarıgaita yumuşatları((docusatedocusatesodyum), sodyum), hacim hacim oluşturan ilaçlaroluşturan ilaçlar((metamucilmetamucil) ve ) ve laksatiflerlaksatifler((magnesiummagnesium) ) kullanılabilir. kullanılabilir. RektalRektalsuppozituarlarsuppozituarlarda (da (glycerineglycerine) ) nörojeniknörojenikmesanede kullanılabilir. mesanede kullanılabilir.
KognitifBozukluklar
KognitifKognitifbozuklukların bozukluklarn prevalansı%40-70 dir. Anlama, dikkat, hafıza, problem çözme, plan yapma ve konuşabilme en çok etkilenen alanlardır.
Tedavi yaklaşımı, Tedavi yaklaş, kompansatuaryöntemlerinkullanılmasıdır. Yeniden eğitim, tekrarlamalarla ve mentaluyarı egzersizleriyle beyinde zayıflamış bölgenin kuvvetlendirilmesi hedeflenir.
KongnitifKongnitifbozukluğunun rehabilitasyonunda aile fertlerinin bozukluğunun rehabilitasyonunda aile fertlerinin büyük rolü mevcut. Talimatların adım adım izlenmesi ve tüm büyük rolü mevcut. Talimatlarn adm adım izlenmesi ve tüm emirlerin görsel ve verbalşekilde verilmesi gerekmektedir.şekilde verilmesi gerekmektedir.
Ağrı
Hastaların % 30Hastalarn % 30-50’i hastalıklarının bir döneminde ağrı duymaktalar. Primerve sekonderolarak iki şekilde görülebilir.
PrimerPrimerağrığdirekt demiyelinizasyonsüreciyle ilişkilidir. Bu nöropatikağrı, yanma tarzındaki ağrı ile karakterizedir. TENS bazı hastalarda yaralıdır. Medikal olarak trisiklikantidepresanlarilk tercih edilenlerdir. İkinci tercih edilen ilaçlar ise carbamazepine, phenytoinveyagabapentingibi antikonvülzanlardır.
SekonderSekonderağrığise spastisitenedeniyle, zayıf postür, denge bozukluğu, eklemlerin ve kasların anormal şekilde kullanılmasından kaynaklanır. Tedavisinde, masaj, fiziksel ajanlar ve germe gibi egzersizlerdenyararlanılabilir. Medikal olarak NSAİD’larveya diğer analjeziklerkullanılabilir.
Sıcak İntoleransıİntolerans
MS hastaları, sıcak hava, egzersiz sonrası veya vücut ateş MS hastalar, scak hava, egzersiz sonrası veya vücut ateş yükselmesine maruz kaldıklarında kendilerini daha yorgun ve kuvvetsiz hissederler.
Bunun için açık havada yapılan egzersizlerin sabah erken Bunun için açk havada yaplan egzersizlerin sabah erken saatlerinde veya akşam saatlerinde yapılması tercih edilir.
Aşırı ısı üretimini engellemek için egzersizler ve bedensel ş üretimini engellemek için egzersizler ve bedensel aktiviteler birden değil, gün içinde yayılabilir.
Evde ve arabada klima, serin tutan, açık renkli giysiler ve Evde ve arabada klima, serin tutan, açk renkli giysiler ve geniş şapka kullanımı, sıcağa karşı korumak için uygundur.
Sauna, kaplıca ve sıcak su ile duş almaları önerilmez.Sauna, kaplca ve scak su ile duş almaları önerilmez.
Ataksive Tremor
AtaksiAtaksive tremor’un medikal ve ve tremor’un medikal ve rehabilitatifrehabilitatiftedavilere karşıtedavilere karş yanıtsız olması, MS’li hastaların en can sıkıcı semptomlarından biridir.
EkstremitelerinEkstremitelerindistaldistalbölümüne yerleştirilen ağırlıklar, bölümüne yerleştirilen ağrlklar, ataksiyiazaltabilir. Tekrarlanan koordinasyon egzersizleri az da olsa etkili olabilir. Tedavi de klonazepam(1-6 mg/gün) ve izoniazidile birlikte piridoksinkullanılmış ancak etki mekanizmaları tam bilinmemektedir ve % 10-20’den daha fazla bir yanıt elde edilmemiştir.
Seksüel Disfonksiyon
Çeşitli tiplerde seksüel Çeşitli tiplerde seksüel disfonksiyondisfonksiyongelişebilir. gelişebilir.
302 MS’li hasta üzerinde yapılan bir çalışmada;302 MS’li hasta üzerinde yaplan bir çalşmada;
erkeklerin %91’inde ve kadınların %72’sinde seksüel erkeklerin %91’inde ve kadnlarn %72’sinde seksüel fonksiyon bozukluğu
EreksiyonEreksiyonbozukluğu %62, bozukluğu %62,
orgazma ulaşma yetersizliği %33, orgazma ulaşma yetersizliği %33,
libido kaybı %27 ve libido kayb %27 ve
spastisitespastisite%12%12
Tedavide; psikolojik destekle birlikte Tedavide; psikolojik destekle birlikte lokalizelokalizepapaverinpapaverinenjeksiyonları veya enjeksiyonlar veya penilimplantlarınkullanımı ereksiyonporblemleriiçin yararlı olabilir.
SildenafilSildenafil(Viagra), erektildisfonksiyontedavisi için genellikle olumlu sonuçlar vermektedir.
Rehabilitasyon Programı
Hasta ve yakınlarını bilgilendirmek ve eğitmekle başlar. Hasta ve yaknlar bilgilendirmek ve eğitmekle başlar.
Rehabilitasyonun amaçları:Rehabilitasyonun amaçlar
Koordinasyonu geliştirmek, kuvvet ve Koordinasyonu geliştirmek, kuvvet ve enduransıenduransarttırmak, kontraktürve basınç yaralarını engellemek, günlük yaşam aktivitelerinde performansı geliştirmek ve hastayı bağımsız olarak ulaşabileceği maksimum fiziksel, mentalve sosyal seviyeye ulaştırmaktır.
Belirlenen bu hedeflere ulaşmak için FTR ekibi tüm Belirlenen bu hedeflere ulaşmak için FTR ekibi tüm tekniklerini kullanarak hastanın yetersizlikten özürlülüğe ve tekniklerini kullanarak hastann yetersizlikten özürlülüğe ve özürlülükten engelliliğe doğru gidişini önlemeye hedeflenmelidir.
MS rehabilitasyon programı
Egzersiz: motor becerilerini arttırmak, günlük yaşam aktivitelerEgzersiz: motor becerilerini arttrmak, günlük yaşam aktivitelerini düzenlemek ve hastayı maksimum bağımsızlığa ulaştırmak için egzersiz ve aktivasyon esastır. Germe egzersizleri, kas kuvvetlendirme egzersizleri ve dayanıklılığı arttırıcı egzersizler temeldir.
Mesane ve barsak kontrolünün eğitimi vermek,Mesane ve barsak kontrolünün eğitimi vermek,
Baston, koltuk değneği, Baston, koltuk değneği, brace’lerbrace’lerve ve walkerwalkergibi yardımcı gibi yardmccihazların kullanımını sağlamak,
Konuşma zorluğu yaşayanların iletişim becerilerini arttırmak üzeKonuşma zorluğu yaşayanlarn iletişim becerilerini arttrmak üzere teknikleri kullanmak
İdrak eğitimi vermek,İdrak eğitimi vermek,
Meslek eğitimi vermek veMeslek eğitimi vermek ve
Fonksiyonların kolaylaştırılması, güvenlik ve Fonksiyonlarn kolaylaşlması, güvenlik ve mobiliteartırılması için ev ortamının düzenlemek rehabilitasyonun amacıdır.
MS rehabilitasyon ekibi
Nörolog Nörolog
FizyatristFizyatrist
Dahiliye ve diğer branş uzmanları Dahiliye ve diğer branş uzmanlar
Rehabilitasyon hemşiresi Rehabilitasyon hemşiresi
DiyetisiyenDiyetisiyen
Fizyoterapist Fizyoterapist
İşİş-uğraşı terapisti
Konuşma ve dil terapisti Konuşma ve dil terapisti
OdiyologOdiyolog
Sosyal danışman Sosyal danşman
PiskiyatristPiskiyatrist/ psikolog/ psikolog
Rekreasyon terapistiRekreasyon terapisti
Meslek danışmanları Meslek danşmanlar
Egzersiz
1996 yılında 1996 ynda UtahÜniversitesinde MS’de egzersiz üzerinde yapılan ilk araştırma, MS hastalarında egzersizin önemi, açık bir şekilde gösterilmiştir.
Aerobik egzersizlere katılan hastaların daha iyi bir Aerobik egzersizlere katlan hastalarn daha iyi bir kardiyovasküleruyuma sahip olduklarını, kasların daha kuvvetlendiğini, daha iyi bir mesane ve barsak fonksiyonuna sahip olduklarını, daha az depresyon ve yorgunluk yaşadıklarını, daha pozitif olduklarıı ve sosyal ilişkilerinde ndaha başarılı oldukların göstermiştir.
1996 yılından sonra daha çok egzersiz üzerinde çalışmalar yapılm1996 yndan sonra daha çok egzersiz üzerinde çalşmalar yapılmış ve ış ve hepsinde aynı başarılar elde edilmiştir.hepsinde aynı başarılar elde edilmiştir.
Egzersiz programları tamamıyla bireysel olup, hastanın potansiyeEgzersiz programlar tamamyla bireysel olup, hastanın potansiyel durumuna göre ayarlanmalıdır.
Egzersiz Egzersiz peryodlarıperyodlar, günün sıcak saatlerinde olmamalı ve hastanın yorgunluğunu arttıracak derecede olmamalıdır.
Çok iyi ayarlanmış ve rehberlik altında yapılan egzersizler, hasÇok iyi ayarlanmş ve rehberlik altnda yapılan egzersizler, hastalığın sekondersemptomlarını belirgin azaltmaktadır.
İş-uğraşı tedavisiuğraşı tedavisi
İş--uğraşı tedavinin amacı, hastaların mümkün mertebe kolay uğraşı tedavinin amacı, hastaların mümkün mertebe kolay ve bağımsız yaşamalarını sağlamaktır.ve bağımsız yaşamalarını sağlamaktır.
Hastalara, giyinme, yemek pişirme ve yemek yeme gibi Hastalara, giyinme, yemek pişirme ve yemek yeme gibi aktivitelerde eğitim vermek,aktivitelerde eğitim vermek,
Hastanın günlük yaşantısını değerlendirmek, ev ve iş ortamını Hastann günlük yaşantısını değerlendirmek, ev ve iş ortamını hastanın ihtiyaçlarına göre yeniden düzenlemek ve hastanın hastanın ihtiyaçlarına göre yeniden düzenlemek ve hastanın günlük aktivitelerini daha kolay ve daha az efor harcayarak günlük aktivitelerini daha kolay ve daha az efor harcayarak yapmasını sağlamak işyapmasını sağlamak iş--uğraşı tedavinin temelidir. uğraşı tedavinin temelidir.
MS’de Yeni Gelişmeler

Konuşma bozuklukları
Afazi, anlama ve konuşma kabiliyetin azalmasıdır. Akıcı olmayan veya anlamlı afazi, konuşma ve yazma sırasında anlamlı düşünce kabiliyetinin kaybıdır. Akıcı veya alcı afazi ise konuşulanları veya yazılanları anlama kabiliyetinin kaybıdır.
Disfoni, konuşma bozukluğudur. Konuşma sırasında sesin kalitesinde azalmadır. Laringssinirlerin tutulumunda ortaya çıkar.
Dizartri, talaffüzetme ve konuşma ritminde bozukluktur. Hasta konuşurken kelimeleri tökezleyerek yada sürçerek konuşur.
MS’li bir hastanın değerlendirmesi
MentalMentalfonksiyonlar fonksiyonlar
EmosiyonelEmosiyonelfonksiyonlar fonksiyonlar
Dil fonksiyonlarıDil fonksiyonlar
Hareket ve koordinasyon Hareket ve koordinasyon
Görme Görme
Denge Denge
Beş duyu fonksiyonların değerlendirilmesi Beş duyu fonksiyonlarn değerlendirilmesi

Devamını Oku......

0 yorum

Etiketler: ,

Kaydol: Kayıtlar (Atom)